Γιάννης Καμπούρης: «Πάσχα στην Ίμβρο, κοινωνία με τη γη των πατέρων»

Toυ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

Πάσχα. Άγιες μέρες. Ίμβρος. Χρώματα, γεύσεις, μυρωδιές σμιλεμένα στην ψυχή και τη μνήμη σαν αρχαία γραφή σε μάρμαρο. Βιώματα, εικόνες που στα χρόνια χάθηκαν απ’ τα μάτια κι αναστήθηκαν στην καρδιάΝοσταλγία για ό,τι ἐζησες παιδί. Εικόνες που τρέχουν πιο γρήγορα από το νου σου. Εικόνες που παίζονταν σαν όνειρα κείνες τις μακρινές παιδικές νύχτες. Φτερούγιζαν ευτυχισμένες πάνω από το φως της λάμπας του πετρελαίου. Σαν αργαλειός η ψυχή τις έκανε υφάδι. Και τις φύλαγε στα τρίσβαθα τηςΤι κειμήλια μοναδικά. Τι είδαν και βίωσαν κείνα τα παιδικά μάτια! Μιλάμε με τον φιλόλογο Γιάννη Καμπούρη. 

ι χρόνοι της παιδικής ψυχής είναι άλλoι  χρόνοι;

Δυο τρεις μέρες μπoρoύν να κάνουν σούμα αιώνα. Περνούν οι ηλικίες δίπλα σου και τρέχουν. Αναντίστοιχες πάντα οι θύμησες με τα χρόνια της ζωής. Κάπου πίσω, πίσω από τον μεγάλο, υπάρχει πάντα το παιδί. Και κανονίζει τη ζωή σου κείνο το παιδί, κείνης της εποχής, σ’ ένα κόσμο, σ’ένα τόσο δα χωριουδάκι, μ’ ένα ζευγάρι παπούτσια από τα χέρια της νονάς.Κείνα τα παπούτσια δεν υπάρχουν σε κανένα κουτί φαντασίας του σύγχρονου ανθρώπου τούτες τις μέρες του ΠάσχαΤο Πάσχα τότε. πολύχρωμη γιορτή. Παράθυρο στον κόσμο της χαράς, της ανάπαυλας, της λάμψης των κεριών, της νηστείας, της περισυλλογής, της βαθιάς κατάνυξης. Ευκαιρία για μια ματιά σε άλλη ζωή έξω από τη βιοπάληΣαν μια άλλη ζωή φάνταζε το Πάσχα τότε. 

-Και περίσσεψαν όλα από εκείνο το Πάσχα στην ψυχή;

Εκείνο το Πάσχα Είναι η θύμηση σαν καταφύγιοΚαι συμικραίνεις και χώνεσαι στο παιδικό σου καταφύγιο και μυρίζεις, και μυρίζεις, και γαντζώνεσαι πάνω του μην και τελειώσει. Δώρο θεσπέσιο. Μια θύμηση να σε καθησυχάζει και να σε ταξιδεύει. Αυτό το Πάσχα στην Ίμβρο ζωντανεύει με την παιδική πένα του ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος ως μαθητής στη σχολική έκθεση το 1954.

«Το Πάσχα στο χωριό μας…..» 

Τελείωσε και η Μεγάλη Εβδομάς, η  Εβδομάς των Παθών του Κυρίου κατά την οποίαν ο Σωτήρ του κόσμου υπέστη τα φρικτά βασανιστήρια από τους θεοκτόνους Ιουδαίους. Και ενώ τη Μεγάλη Παρασκευή και η καμπάνα του χωριού μας κτυπούσε νευρικά και πένθιμα, σήμερα κτυπά χαρμόσυνα και στέλνει στους Χριστιανούς το μήνυμα της Αναστάσεως. Ναι, ήλθεν η χαρμόσυνος μέρα της Αναστάσεως.

Μες στα βαθιά μεσάνυχτα ακούγεται γλυκά το νταν-νταν και προσκαλεί τους ευσεβείς Χριστιανούς να ψάλουν το « Χριστός άνέστη». Τα φαναράκια λάμπουν στους δρόμους. Ξεκινώ κι εγώ για την εκκλησιά , όπου θα «λάβωμεν φῶς ἐκ τοῦ ἀνεσπέρου φωτός». Έξαφνα ακούγεται το « Χριστός άνέστη», ο «φανός» ανάβει και τα πυροτεχνήματα εκτελούν τον προορισμό τους. Τσουγκρίζουμε τα κόκκινα αυγά  και σε λίγο , με τη λαμπάδα αναμμένη στο χέρι, μεταφέρουμε στα σπίτια μας το φως της  Αναστάσεως. Ξημέρωσε. Όλοι προς όλους λένε το « Χριστός Ανέστη». Όλοι αισθάνονται μια κρυφή χαρά,  μια κρυφή αγαλλίαση. Αλλά εγώ αισθάνομαι κάτι παραπάνω. Σκέπτομαι πως είναι η τελευταία χρονιά της μαθητικής μου ζωής και γιορτάζω το Πάσχα στο χωριό μου.»

Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος. Ο Πρώτος του Γένους και της Εκκλησίας. Γεμάτος νοσταλγία στην καρδιά του. Γεμάτος αναμνήσεις για αυτό το καταφύγιο πίστης και παιδικού Πάσχα που τον περιμένει εκεί ανοιχτά στο Αιγαίο.

-Άγια πάθη, σταύρωση και Ανάσταση;

 Σε τούτο τον τόπο της Ίμβρου αποκτούν μια άλλη διάσταση. Είναι αλλιώς σε τούτο τον τόποΤο ιερό μεγαλείο των ημερών έτσι απλά. Ανάβοντας καντήλια σ’ απόμακρα ξωκλήσια. Περπατώντας σε ξωμεριές .Προσκυνώντας σε εκκλησιές γεμάτες λιβάνι. Σιγοψάλλοντας Ιερά άσματα. Στο ημίφως των κεριών βλέπεις καλύτερα γιατί βλέπεις με την καρδιάΜετέχεις στο Θείο δράμα, κοινωνείς στο μεγαλείο της Ανάστασης. Σε κάθε γωνιά, σε κάθε σοκάκι, σε κάθε χωριό,  ανάβουν λαμπάδες με το Άγιο Φως, τσουγκρίζουν αυγό, φιλιούνται σταυρωτά και μεταφέρουν το μήνυμα της ανάστασης. Σαν σκέφτεσαι τα έθιμα του Πάσχα σκάνε σαν βεγγαλικά τα συναισθήματα. Οι κόκκινες λαμπάδες, τα κόκκινα αυγά της Ανάστασης, τα δώρα της νονάς, το βλέμμα του βαπτιστικού, η αγκαλιά της αγάπης, το «Χριστός Ανέστη». Πάσχα γεμάτο ατμόσφαιρες στην Ίμβρο.  «Λαζαράκια για το Σάββατο του Λαζάρου. Σταφίδες, κανέλα, σουσάμι και μέλι σε ένα τόσο δα ψωμάκι. Λιώνουν  στο  στόμα. Μαγεύουν τις αισθήσεις. Βάγια αμάραντα την Κυριακή των Βαγιώ παντού. Στις εκκλησιές, στους τάφους προγόνων, στις πόρτες των σπιτιών για το «κακό μάτι». Το σέλινο και το ψιλοκομμένο κρεμμυδάκι καβουρντίζονται στον ταβά. Νοσταλγία… Παιδικές φωνές «κούνια κούνια τω Βαγιώ, ώσπου να ‘ρθεί η Λαμπριά με τα κόκκινα τ’ αβγά» γύρω από τις Βαγιάτκες Κούνιες πού στηναν χορό στο λιβάδι του χωριού… Ευλαβικά δειλινά, κατανυκτικοί εσπερινοί, ευχέλαιο νωρίς τ’ απόγευμα της Μ. Τετάρτης. Βάψιμο των αβγών με κρεμμυδόφυλλα και φύλλα μυγδαλιάς. Μ. Πέμπτη.  Στέφανοι εξ ακανθών μαζί με αγκαλιές αγριολούλουδα στον Εσταυρωμένο ενώ ψάλλεται το «Σήμερον  κρεμάται επί ξύλου» . Τα δώδεκα Ευαγγέλια και μετά ο στολισμός. 

-Ο Επιτάφιος, με τ’ ανθισμένο ρίκι τ’ Απρίλη και λίγα αγριολούλουδα;

 Στήνει χορό το μεγαλείο της απλότητας. Στην Ίμβρο όλη τη Μεγάλη εβδομάδα δεν προγραμματίζεις τίποτε άλλο. Θα ’σαι κάθε μέρα στην εκκλησία,  και θα νηστεύεις». «Παιδιά, καλαθάκια και κάλαντα «σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη μέρα» τη Μεγάλη Παρασκευή στις ξώπορτες των σπιτιών που ναι ντυμένα με κάτασπρο ασβέστη και αψιά πέτρα. Αβγά, γρόσια, πεντανόστιμα ξυλοκέρατα για τρατάρισμα. Επιτάφιος θρήνος, εγκώμια, περιφορά, αναμμένα κεράκια στα καλντερίμια και στους φράχτες των σπιτιών. Μυσταγωγία, μετοχή στο Θείο δράμα. Παπαδάκια με εξαπτέρυγα. Ο Εσταυρωμένος ανά τας χείρας των ευσεβών. Προσκύνημα στο Κοιμητήριο. Και ο πένθιμος ήχος της καμπάνας να πλανάται σαν θρηνωδός στις κορφές των βουνών. Ο επιτάφιος στολισμένος με αγάπη. Η περιφορά σ’ τα μνήματα σε συμφιλιώνει με τους δικούς σου νεκρούς. Καταλαγιάζει τον πόνο της απώλειας, είναι σαν μια στιγμή σαν οι δικοί σου του κάτω κόσμου να σου δίνουν σιωπηλά το χέρι τους. Επτασφάλιστες οι θύρες της εκκλησιάς. Και έρχεται του παπά Σταύρου το κέλευσμα «Άρατε πύλας». Και όλα τούτα νοτισμένα από τη βροχή και την αντάρα της φύσης. Πενθείκι η φύση. Και μετά τε τα ¨λουλούδια του Χριστού¨ για το εικονοστάσι στο χέρι Καληνύχτες του Θεού».

-«Χαράματα Σαββάτου Θεία Κοινωνία…και ολούθε ετοιμασίες;

Μάζωξη στις εκκλησιάς την αυλή.Ετοιμάζεται ο «ΒΡΙΟΣ». Ομοίωμα του Ιούδα, με εκρηκτικά. Με το «Δεύτε λάβετε Φως» και το «Χριστός Ανέστη» πυρπολείται. Και9 το αρνάκι με γέμιση ρύζι, συκωτάκι και αγιασμομάλαθρα. Όλα στον ξυλόφουρνο. Ψήνονται αποβραδίς. Ο φούρνος σφαλισμένος με λάσπη μέχρι το μεσημέρι της Λαμπρής κρατά επτασφάλιστες δελεαστικές, πεντανόστιμες μυρωδιές. Αναστάσιμο τραπέζι, παραδοσιακά εδέσματα, τραγούσι, κέφι και γέλιο. Και το ρακί να ρέει άφθονο.» Πάσχα στην Ίμβρο δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα μονοπάτι επιστροφής στην δική σου ιστορία και των δίπλα σου. Μια κοινωνία με την γη των πατέρων. Ένα μονοπάτι επιστροφής σε ένα τόπο που όποια πέτρα και να σηκώσεις έχει από κάτω κρυμμένη μια ιστορία απώλειας .Ένα μονοπάτι επιστροφής σε ότι έζησες παιδί.

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here