Γεράσιμος Νοταράς: Μαθήματα της φυλακής

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

 

Πενήντα χρόνια από την επιβολή της Απριλιανής Χούντας των συνταγματαρχών αύριο. Αναμνήσεις από τις φυλακές της Αίγινας, Δεκέμβριος του 1969. Οι έξι της Δημοκρατικής Αμυνας Θεσσαλονίκης, Παύλος Ζάννας, Στέλιος Νέστορας, Γιώργος Σιπητάνος, Σωτήρης Δέδες, Αργύρης Μαλτσίδης και Κώστας Πύρζας. Σε διπλανό κελί, είχε μεταχθεί, από τις φυλακές Αβέρωφ, ο πολιτικός κρατούμενος της Δημοκρατικής Αμυνας, Γεράσιμος Νοταράς. Καταδικασθείς από το Εκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών σε κάθειρξη οκτώ ετών, είχε υποστεί βασανιστήρια στο καταδρομικό «Ελλη».

Σε μια πρόσφατη συνομιλία μας ο νυν επικεφαλής της Υποδιεύθυνσης των Ιστορικών Αρχείων της Εθνικής Τράπεζας μας αφηγήθηκε μνήμες από την οργάνωση της ζωής των κρατουμένων στις φυλακές της Αίγινας, τους τρόπους που επινοούσαν για να βάλουν στη φυλακή -παρακάμπτοντας τη λογοκρισία- πολιτικά βιβλία, τη διεξαγωγή των μαθημάτων των κρατουμένων και τις ιδιωτικές στιγμές ανάγνωσης.

-Οι κανονισμοί ήταν πολύ αυστηροί;

«Οταν θέλαμε να γράψουμε στην οικογένειά μας μάς έδιναν χαρτί μονογραμμένο για να βγει και αριθμημένο. Σιγά σιγά στην ακτίνα των πολιτικών κρατουμένων της Αίγινας κατακτήσαμε πολλά πράγματα, άρχισαν να έρχονται λογοκριμένες εφημερίδες και βιβλία. Είχαν μακρά διαδρομή, από το υπουργείο Δικαιοσύνης πήγαιναν στο Προεδρίας για λογοκρισία και μετά επέστρεφαν. Λέω στη γυναίκα μου μια μέρα: Παράγγειλε στον ξάδελφό μου στο Λονδίνο ένα βιβλίο τσέπης. Υστερα από μερικούς μήνες το είχα στα χέρια μου με τις σφραγίδες της φυλακής. Με φωνάζει ο τότε υπεύθυνος της λογοκρισίας στη φυλακή, ο Γαλάνης -στέλεχος της Ενωσης Κέντρου παλιό-, και μου το παραδίδει.

-Τι κάνατε μετά;

Ξαναλέω στη γυναίκα μου: «Ειδοποίησε τον Τάκη, ό,τι βιβλίο πολιτικό μαρξιστικό υπάρχει να μου το αγοράσει και να μου τα στείλει». Μου λέει ο Γαλάνης ότι ήρθαν κάτι βιβλία και θα τα στείλουμε στο υπουργείο Δικαιοσύνης για έλεγχο. «Μη λες κουταμάρες, θα εκτεθείς» του απαντώ. «Πριν από δυο μήνες από τον ίδιο συγγραφέα μου τα έδωσες, τώρα θα στείλεις για τον ίδιο συγγραφέα πάλι για έγκριση;». Την έχαψε ο κακομοίρης, έβαλε τις σφαγιδες και έτσι μπήκαν τα πρώτα ξενόγλωσσα στη φυλακή.

-Κάνατε ιδιαίτερα στη φυλακή;

Οργανώσαμε πολύ ωραία τη φυλακή, κάναμε τρομερά μαθήματα, σχεδόν σχολές πανεπιστημίου για όλα τα θέματα που δεν απαιτούσαν εργαστήρια. Μάθαιναν σχέδιο, λογιστικά, γλώσσες, ήταν μια κυψέλη δουλειάς για να μη σε χτυπά το κάγκελο στον εγκέφαλο. Είχαμε παράνομο ραδιόφωνο που δεν έπιασε ποτέ η φυλακή· ο αριστοτέχνης του εγχειρήματος αυτού ήταν ο Μαλτσίδης, ο σύντροφός μας από τη Θεσσαλονίκη. Υστερα από δυόμισι χρόνια κάτι αντελήφθησαν, πήραν τα γκεσέμια και πειθαρχικά μάς σκόρπισαν. Τον Φοίβο τον Ιωαννίδη από την Κρήτη τον έστειλαν στην Εύβοια, τον Σωτήρη τον Δέδε και εμένα στα Τρίκαλα, άλλους στο Επταπύργιο, άλλους στην Κέρκυρα. Λίγο καιρό μετά έγινε και η απόδραση του Ζαμπέλη, οπότε διαλύθηκε η Αίγινα».

ΑΝΤΙ ΕΠΙΛΟΓΟΥ

Αγνωστες πτυχές της αντιδικτατορικής αντίστασης, ελάχιστα κεφάλαια της οποίας δεν ρευστοποιήθηκαν μετέπειτα στο πολιτικό χρηματιστήριο, «πρωταγωνιστές που δεν έγιναν με το αζημίωτο», όπως σημειώνει ο Λαοκράτης Βάσσης στο βιβλίο του «Η χρεοκοπία της Μεταπολίτευσης», εκδόσεις Ταξιδευτής, «πριμαντόνες του μεταπολιτευτικού συστήματος, αυτού που χρεοκόπησε τον τόπο. Τυχαία μπήκε στη Βουλή ως… επιλαχών ο ηρωικός Αλέκος Παναγούλης; Τυχαία ο Ανδρέας Παπανδρέου προτίμησε Κουτσόγιωργα και όχι Καράγιωργα…».

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here