Ετιέν Μπαλιμπάρ: Αν χάσει ο Τσίπρας τα λαικά του ερείσματα, θα καταρρεύσουν όλα

«Για να κερδίσει κάτι η στρατηγική του Τσίπρα, χρειάζεται υποστήριξη και έξω από την Ελλάδα. Τέτοια υποστήριξη σήμερα δεν υπάρχει ή δεν είναι αρκετή. Παρόλα αυτά πιστεύω ότι το παιγνίδι δεν έχει τελειώσει ακόμη».

«Η Ελλάδα δεν θεωρώ ότι μπορεί να έχει μέλλον εκτός Ευρώπης, κι αν έχει θα είναι εξαιρετικά δύσκολο.  Από την άλλη, η Ελλάδα δεν μπορεί να έχει ένα μέλλον και μέσα στην Ευρώπη, αν συνεχίσει η Ευρώπη να είναι αυτό που είναι σήμερα. Ειδικά σε σχέση με την κρίση στη Μεσόγειο, η συμπεριφορά της Ε.Ε.  γίνεται ολοένα και πιο σκανδαλώδης στις διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα».

«Η Ευρώπη πρέπει να αρχίσει  ξανά από νέα βάση, κάνοντας μεταρρυθμίσεις. Πρέπει να ξανασκεφτεί τον εκδημοκρατισμό της».

Συνέντευξη: ΙΩΑΝΝΑ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ

Θεωρεί ότι “το παιχνίδι δεν έχει ακόμα  τελειώσει” για την Ελλάδα, ότι η στάση των Ευρωπαίων είναι “κτηνώδης” και ότι ο Τσίπρας εκπροσωπεί την “ελπίδα” πανευρωπαϊκά. Δεν κινδυνεύει, τονίζει, απ’ την σκληρή εσωκομματική αντιπολίτευση, αλλά-αποκλειστικά- απ’ το ενδεχόμενο απώλειας των λαϊκών ερεισμάτων του.   

Ο μαθητής του Αλτουσέρ και νεομαρξιστής  Ετιέν Μπαλιμπάρ, λίγο πριν τη συζήτησή του  στο Γαλλικό Ινστιτούτο, με θέμα τη σχέση τού  λαϊκισμού με την άμεση παρέμβαση του λαού στην πολιτική ( “οι ευρωπαϊκές ελίτ επιχειρούν να δαιμονοποιήσουν τον λαϊκισμό, για να ενοχοποιήσουν τις λαϊκές διεκδικήσεις‘’ ,“ο λαϊκισμός της Αριστεράς έχει την ελάχιστη σχέση με τον λαϊκισμό της Δεξιάς”), μίλησε στο Ρress Ρublica για την υποκρισία των ευρωπαϊκών δομών και τον χαρακτήρα “ενδημικού πολέμου” που έχει πάρει η κρίση στον ευρωπαϊκό Νότο.“Δεν χρειάζεται να γίνει επανάσταση, πρεσβεύει ο κορυφαίος Γάλλος στοχαστής. Αυτό που  επείγει είναι “ο εκδημοκρατισμός της Ευρώπης”.

Eπισκέπτεστε την Ελλάδα σε μια από τις δυσκολότερες περιόδους της.

«Αυτό είναι αλήθεια».

‘Οταν ο Τσίπρας  έβαζε υποψηφιότητα  για την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής  δηλώνατε ότι αποτελεί σύμβολο αλλαγής για την Ευρώπη . Εχει κλείσει  ήδη 100 ημέρες ως πρωθυπουργός της Ελλάδας.   Παραμένει σύμβολο αλλαγής;

“Φυσικά.Καταρχάς, είναι η ελπίδα για αυτή την αλλαγή. ‘Οταν πάντως λέμε “Τσίπρας”, δεν εννοούμε ένα πρόσωπο, αλλά μια δεσμίδα πολιτικών πρωτοβουλιών. Παρ’ όλα αυτά, είμαι πεπεισμένος ότι ο Τσίπρας προσωπικά είναι μια φιγούρα κλειδί, επειδή η Ελλάδα είναι μια υπόθεση που μας αφορά όλους. Συνδυάζει πολιτικές αρετές με τον αριστοτελικό τρόπο. Είναι σταθερός στις αρχές του και συνετός  στις διαπραγματεύσεις.

-Ποια είναι τα συμπεράσματά σας, παρακολουθώντας τις επώδυνες πολύμηνες διαπραγματεύσεις ;

“Δεν μπορείς να πεις ότι η Ελλάδα δεν έχει πιθανότητες, παρότι μιλάμε για μια σκληρή, αν όχι κτηνώδη αντιμετώπιση  της ελληνικής πλευράς, ήδη από την πρώτη ημέρα εκλογής  της νέας κυβέρνησης. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι η μη εξεύρεση λύσης μέχρι αυτής της ώρας είναι σημάδι αποτυχίας  της κυβέρνησης Τσίπρα. Κάποιοι άλλοι το θεωρούν απόδειξη για το ότι δεν παραδόθηκε. Εγώ θέλω να είμαι προσεκτικός. Θεωρώ ότι οι ανάγκες του ελληνικού λαού και του ελληνικού Κράτους (οι οποίες συμπίπτουν τώρα) είναι επείγουσες και δραματικές. Αλλά για να κερδίσει η στρατηγική τού Τσίπρα κάτι,  απαιτείται υποστήριξη και έξω από την Ελλάδα”.

Βλέπετε να μπορεί να υπάρξει τέτοια   υποστήριξη; Από πού;

“Δεν υπάρχει ή  δεν είναι αρκετή, όχι από τα κινήματα, αλλά κυρίως από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Παρ’όλα αυτά, είμαι της άποψης ότι ακόμα το παιχνίδι δεν έχει τελειώσει. Και όσο το παιχνίδι δεν έχει τελειώσει, το αποτέλεσμα παραμένει απρόβλεπτο. Συνυπέγραψα πριν από καιρό ένα κείμενο μαζί με τον Sandro Mezzandra για την Αριστερά στην Ελλάδα, μεταξύ άλλων χωρών,  όπου διαπιστώνουμε ότι ο Τσίπρας και ο Βαρουφάκης αγοράζουν χρόνο και χώρο, μια πολύ καλή, παρότι“ακριβή”, στρατηγική.

rsz_2259703

Μάλιστα, συγκρουστήκαμε με όσους (ανάμεσά τους και σημαντικές ιστορικές προσωπικότητες) υποστήριξαν ότι όχι μόνο δεν αγοράζουν χρόνο και χώρο, αλλά  συγχρόνως προδίδουν και τις ελπίδες που τους εναπόθεσαν. Δεν ξέρω αν ο Μανώλης Γλέζος έχει πει κάτι νέο πρόσφατα”.

Το ότι αγοράζουν χρόνο και χώρο είναι πάντως  ένα από τα αίτια  της σφοδρής  εσωκομματικής κριτικής που δέχεται ο Τσίπρας, ο οποίος, μεταξύ άλλων,  κατηγορείται ότι δεν είναι όσο επαναστικός (για κάποιους ακόμα και Αριστερός) θα έπρεπε .

“Αυτό είναι γκροτέσκο! Σε ένα άρθρο του ο Κώστας Λαπαβίτσας επιχειρηματολογούσε το κατά πόσο η στρατηγική του Τσίπρα είναι επαναστατική. Δεν είναι απλό το ερώτημα αν μια επαναστατική κυβέρνηση θα οδηγήσει (ή όχι) σε ρήξη την  Ελλάδα με την Ευρωζώνη, αρχικά, και ευρύτερα με την ευρωπαϊκή κατασκευή. Μια κατασκευή που αποδεικνύεται πολύ συντηρητική  και ανίκανη  να αλλάξει εκ των έσω.

Συμπερασματικά και προβοκατόρικα, θα συνόψιζα: το “Ελάτε να χτίσουμε το Σοσιαλισμό σε μια μόνο χώρα” είναι απολύτως παρανοϊκό. Δεν οδηγεί κάπου. Κατανοώ ότι όχι απλώς υπάρχει ποικιλία τάσεων μέσα στο  ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και διάσταση απόψεων, τόσο λόγω της πολιτικής σύνθεσής του-ευτυχώς, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι ένα λενινιστικό κόμμα!- όσο και λόγω των καταστάσεων που πιέζουν για εναλλακτικές θεάσεις. Το κρίσιμο παρόλα αυτά δεν είναι αν ο Τσίπρας γίνεται αποδέκτης εσωκομματικών διαφωνιών, αλλά αν η πλειοψηφία του ελληνικού λαού σκέφτεται ότι η κυβέρνηση εργάζεται για το δικό του καλό. Το ερώτημα δηλαδή είναι: χάνει ο Τσίπρας τα λαϊκά του ερείσματα;  Γιατί  μόνο τότε θα καταρρεύσουν όλα. Η πολυφωνία εντός του ΣΥΡΙΖΑ είναι αναπόφευκτη και από μια άποψη  και παραγωγική”.

Στο θέμα της επαναστατικότητας…

“ Κοιτάξτε. Αν θέλεις να ξεκινήσεις μια Επανάσταση δεν χρειάζεται να βάλεις μπροστά, εν προκειμένω στην Ελλάδα, ένα σοσιαλιστικό πρόγραμμα. Είναι αρκετό να επιβάλλεις στροφή στις ευρωπαϊκές πολιτικές λιτότητας. Οι Ελληνες είναι μεταξύ των μεγαλυτέρων θυμάτων των συγκεκριμένων πολιτικών, πράγμα που ναι μεν τους τοποθετεί στην εμπροσθοφυλακή, αλλά ταυτόχρονα τους καθιστά ευάλωτους. Μιλάω για την επείγουσα ανάγκη μιας στροφής, που δεν θα εξαντλείται στο λεκτικό σκέλος –όπως η μετονομασία των Τροϊκάνων σε Θεσμούς. Οπως σημείωνε κι  ο  ανταποκριτής των Βρυξελλών στη Liberation, η κατάσταση θα ξεκαθαρίσει μόνον όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η ελληνική κυβέρνηση κάνουν δημόσιο αυτό για το οποίο αμφότερες αγωνίζονται. Αυτό για το οποίο  αγωνίζεται η ελληνική κυβέρνηση είναι πεντακάθαρο: θέλει να καταστείλει τα μέτρα λιτότητας, το σφαγιασμό των μισθών και των συντάξεων που δημιουργούν την ανθρωπιστική κρίση.  Το ερώτημα της ιδιωτικοποίησης, δεν είναι μόνο ένα ερώτημα  εθνικής κυριαρχίας, αφορά και στις πηγές του έθνους, οι οποίες εκποιούνται σε τιμές παζαριού  -ή το αντίθετο. Αν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμφωνήσει να αλλάξει τη στάση της σε τέτοια ζητήματα, αυτό θα συνιστούσε μια σημαντική στροφή. Αλλά υπάρχουν πολύ ισχυρές ευρωπαϊκές δυνάμεις που θα πολεμήσουν εναντίον μέχρις εσχάτων. Γιατί αν τερματιστεί η  λιτότητα κάπου τότε θα ανοίξουν  άλλα μέτωπα στην υπόλοιπη Ευρώπη”.

Η Ελλάδα θα μπορούσε στο ενδεχόμενο ενός Grexit να επιβιώσει εκτός Ευρώπης;

“Η Ελλάδα δεν θεωρώ ότι μπορεί να έχει μέλλον εκτός Ευρώπης, κι αν έχει θα είναι εξαιρετικά δύσκολο.  Από την άλλη, η Ελλάδα δεν μπορεί να έχει ένα μέλλον και μέσα στην Ευρώπη, αν συνεχίσει η Ευρώπη να είναι αυτό που είναι σήμερα. Ειδικά σε σχέση με την κρίση στη Μεσόγειο, η συμπεριφορά της Ε.Ε.  γίνεται ολοένα και πιο σκανδαλώδης στις διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα. Από τη μια μεριά, οι Ευρωπαίοι δεν θέλουν να κάνουν την ελάχιστη παραχώρηση, από την άλλη, έχουν ζωτική ανάγκη την Ελλάδα, την Ιταλία και την Ισπανία –ειδικά, την Ιταλία – ως ανάχωμα στο ανοικτό μέτωπο της βίας και της κρίσης στον ευρύτερη  μεσογειακή λεκάνη. Γιατί η κατάσταση  που επικρατεί  στην περιοχή έχει το χαρακτήρα ενδημικού πολέμου. Και η Συρία και το Ιράκ δεν βρίσκονται  σε διαφορετικό πλανήτη, είναι στη διπλανή πόρτα”.

Η σύγκρουση της Ελλάδας με τις ευρωπαϊκές δομές κατά πόσο θεωρείτε ότι θα μπορούσε να μετατραπεί  σε μια ευκαιρία ώστε να αναστοχαστούν για τον ίδιο τον εαυτό τους και  τα αδιέξοδά τους; Υπάρχει περίπτωση να μπορούσε να  βοηθήσει προς μια τέτοια κατεύθυνση το μέτωπο των Podemos;

“Μην είστε πολύ αισιόδοξοι, ούτε και δραματικά απαισιόδοξοι με τους Podemos, για ποικίλους λόγους. Το πρώτο ερώτημά σας εξαρτάται εξολοκλήρου  από το τι εννοείτε όταν λέτε Ευρώπη- Ευρωπαϊκή Ενωση. Δεν θεωρώ ότι η Μέρκελ είναι ο κυρίαρχος στην Ευρώπη, παρότι συμφωνώ ότι η Γερμανία είναι το πιο ισχυρό ευρωπαϊκό έθνος.  Κατά τη γνώμη μου, πρέπει να αναρωτηθούμε για την ευθύνη και των υπόλοιπων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Τότε θα διαπιστώσουμε  ότι η γαλλική κυβέρνηση είναι η χειρότερη. Γεγονός που οδηγεί περαιτέρω στο ερώτημα: ποιες δυνάμεις εξώθησαν τον Γάλλο πρόεδρο στην προδοσία αφ’ ότου εξελέγη; Η Μερκελ, ακόμα και ο Σόιμπλε, οι οποίοι δεν πρεσβεύουν το ίδιο μέσα στη γερμανική κυβέρνηση, δεν έχουν  την παραμικρότερη   δύναμη να επιβάλλουν οτιδήποτε στην οικονομική διακυβέρνηση της Ευρώπης, αν ταυτοχρόνως δεν έχουν εξασφαλισμένη την -ενεργητική ή παθητική- υποστήριξη των υπόλοιπων  ευρωπαϊκών  δυνάμεων. Διαπίστωση που οδηγεί  εν συνεχεία σε ένα ακόμα ερώτημα: τι  είδους δυνάμεις κυβερνούν την Ευρώπη; Ενα πολύ σοβαρό ερώτημα,  όχι από μαρξιστικής αλλά από υλιστικής σκοπιάς: ποιο είναι το  ηγεμονικό μπλόκο, όπως λέει ο Γκράμσι, και  πώς συνδέεται με τον διεθνή Καπιταλισμό; Τι  είδους  αποδημοκρατικοποιήσεις εμποτίζουν τις  δομές εξουσίας ;

Είμαι της άποψης ότι πίσω από τις θεσμικές δομές που έχουμε σήμερα στη Ευρώπη υπάρχει ένας τερατώδης συνδυασμός συμμαχιών κυρίαρχων κρατών και  θεσμών. Μετά τη κατάρρευση  του Ανατολικού μπλοκ, οπότε  οι κυρίαρχες δομές ξεκίνησαν να αναπτύσσονται, οι θεσμοί στην Ευρώπη εργάζονται με έναν απολύτως παραδοξολογικό τρόπο, ο οποίος καταστρέφει κάθε έννοια αλληλεγγύης -χωρίς  την οποία ωστόσο η Ευρώπη είναι αδύνατο  να υπάρξει.

Οι θεσμοί εργάζονται με στόχο τη δημιουργία γερμανικών “επικρατειών” στις υπόλοιπες χώρες.  Ο διαχωρισμός “Ανατολικό -Δυτικό  μπλοκ” σήμερα έχει μετατοπιστεί στο διαχωρισμό Βορράς–Νότος, ο οποίος είναι  ριζοσπαστικός και κτηνώδης, προξενώντας ανταγωνισμούς μέσα στις Ομοσπονδίες.

Η Ευρώπη πρέπει να αρχίσει  ξανά από νέα βάση, κάνοντας μεταρρυθμίσεις. Πρέπει να ξανασκεφτεί τον εκδημοκρατισμό της. Πράγματα που ξεχνάμε  επιστρέφοντας στα τοπικά προβλήματα, τα οποία όμως ποτέ δεν  είναι  αδιαμεσολάβητα από όλα όσα συζητάμε “.

 

Print Friendly

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here