Ελβίρα Μεταλληνού: Ανάσταση στην Κέρκυρα

 

 Toυ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

 

Έφτασε η άνοιξη και η Κέρκυρα ξαναφοράει τα γιορτινά της. Τα άνθη ξεπροβάλουν, τα χελιδόνια διαλαλούν το χαρμόσυνο ελπιδοφόρο μήνυμα της άνοιξης και ο έναστρος νυχτερινός ουρανός ξάστερος επιτρέπει στον εραστή της νύχτας να θαυμάσει τον κόσμο του σύμπαντος. Η πανσέληνος της εαρινής ισημερίας πραγματοποιήθηκε και οδεύουμε για το ορθόδοξο Πάσχα. Η Κέρκυρα αναδεικνύει μοναδικά το γεγονός της Αναστάσεως του Ιησού σε συνδυασμό με την αναγέννηση της κερκυραϊκής φύσης. Mιλάμε με την Ελβίρα Μεταλληνού, γραφίστρια – εκδότρια.

Ποιο γεγονός σηματοδοτεί την έναρξη των πασχαλινών εκδηλώσεων στην Κέρκυρα;

Οι θρησκευτικές τελετές τις πασχαλινές ημέρες στο Νησί τον Φαιάκων, ξεκινάνε, με πρώτο σταθμό, την Κυριακή των Βαΐων (των Βαγιώνε όπως συνηθίζουμε να λέμε στην Κέρκυρα). Στις εκκλησίες μοιράζουν φοινίκι πλεγμένο σε συμμετρικούς σταυρούς  τοποθετώντας στο πίσω μέρος ένα κλαράκι ελιάς. Θυμίζει το ευλογημένο δέντρο στο όρος των ελαιών, αλλά και τον απέραντο κερκυραϊκό ελαιώνα. Την ημέρα αυτή, στις 11 το πρωί, πραγματοποιείται η μεγαλύτερη λιτάνευση του ιερού σκηνώματος, του προστάτη του νησιού, θαυματουργού Αγίου Σπυρίδωνος. Πραγματοποιείται από το 1630 ως ανάμνηση της απαλλαγής του νησιού από την φοβερή επιδημική ασθένεια της πανώλης που το έτος 1629 αποδεκάτισε κατοίκους του νησιού. Η λιτανεία αυτή αποτελεί και την μεγαλύτερη σε διάρκεια, από τις τέσσερις συνολικά που γίνονται κάθε χρόνο στο νησί. Συμμετέχουν όλες οι φιλαρμονικές του νησιού (περίπου 20 σε αριθμό).

Σημαντικοί σταθμοί κατά την Μεγάλη Εβδομάδα;

Από την Μεγάλη Δευτέρα έως και την Μεγάλη Πέμπτη, αξίζει να παρακολουθήσετε τα ορθόδοξα έθιμα. Οι ιεροί Ναοί είναι πολλοί και όμορφοι, διάσπαρτοι στα καντούνια της πόλης. Δεσπόζει ο ναός του Αγίου Σπυρίδωνος. Ο Μητροπολιτικός Ναός που υπάρχει το ιερό λείψανο της Αγίας θεοδώρας της Αυγούστας. Η Ιερά μονή Πλατυτέρας, που βρίσκονται οι τάφοι των οικογενειών Καποδίστρια, Μουστοξύδη και Μπότσαρη. Εκτός από τις πάμπολλες εκκλησίες του ιστορικού κέντρου υπάρχει και η επιλογή, για όσους επιθυμούν, να βιώσουν πιο πνευματικά τις ημέρες αυτές και να επισκεφθούν κάποια από τα μοναστήρια του νησιού.

 

Τα έθιμα της Μεγάλης Παρασκευής;

Την ημέρα αυτή είναι διάχυτη μια ατμόσφαιρα χαρμολύπης. Ένα μοναδικό φαινόμενο. Από τις 14:00 έως τις 22:00 λιανεύονται οι επιτάφιοι των περισσοτέρων ναών της πόλεως, αρχίζοντας από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο Παλαιό Φρούριο και τελειώνοντας με την λιτάνευση από τον Μητροπολιτικό Ναό της Κέρκυρας. Μοναδικά τα πένθιμα εμβατήρια των φιλαρμονικών. Χαρακτηριστικό το Adagio του Albinoni. Τα μοβ φαναράκια στο «Λιστόν» και το υπέροχο τροπάριο του Επιταφίου δημιουργούν μια κατανυκτική ατμόσφαιρα.

Το Μεγάλο Σάββατο;

Από τις  06:00 το πρωί πραγματοποιείται στον Ιερό Ναό της Παναγίας των Ξένων ο τεχνητός σεισμός, αναπαράσταση του σεισμού που περιγράφεται στο Ευαγγέλιο, προμήνυμα της επερχόμενης Ανάστασης.

Στις 09:00 αρχίζει η περιφορά του επιταφίου του Αγίου Σπυρίδωνος, η οποία δεν πραγματοποιείται την Μ. Παρασκευή. Πρόκειται για ένα κατάλοιπο της Ενετοκρατίας. Οι Ενετοί Χριστιανοί προστάτες απαγόρευσαν το 1574 την περιφορά του επιταφίου, φοβούμενοι τις λαϊκές εξεγέρσεις. Έτσι οι Κερκυραίοι έβγαζαν τον Επιτάφιο μαζί με το Άγιο λείψανο του Αγίου. Πρόκειται για την αρχαιότερη λιτανεία. Οι τρείς φιλαρμονικές της πόλεως παιανίζουν τα πένθιμα εμβατήρια. H Φιλαρμονική Εταιρεία Κέρκυρας (Παλαιά) το Amleto  του Faccio,  η Φιλαρμονική Μάντζαρος το «Galde Lacrime» του Michelli και η Φιλαρμονική Καποδίστριας από την «Ηρωϊκή» του Μπετόβεν. Μια αξέχαστη εμπειρία για τους επισκέπτες αλλά και για τους μόνιμους κάτοικους του νησιού. Μετά το πέρας της λιτανείας ο Άγιος παραμένει για τριήμερο προσκύνημα στην θύρα του, μέχρι την Τρίτη του Πάσχα.

Στις 11 το πρωί, όταν στις εκκλησίες ψέλνεται η πρώτη Ανάσταση με το “Ανάστα ο Θεός”, αρχίζουν να χτυπούν χαρμόσυνα οι καμπάνες των εκκλησιών ενώ από τα μπαλκόνια των σπιτιών πέφτουν πήλινα δοχεία γεμάτα με νερό (μπότιδες στα κερκυραϊκά) που προκαλούν μεγάλο κρότο, θυμίζοντας το Ευαγγελικό χωρίο «ίνα συντρίψω αυτούς ως σκεύη κεράμεως». Οι μουσικές θριαμβεύουν. Οι καμπάνες μεταδίδουν το χαρμόσυνο μήνυμα σε όλη τη χώρα.

Τι είναι το έθιμο του «μαστέλου»;

Ένα άλλο Κορφιάτικο πασχαλινό έθιμο που αναβιώνει την ημέρα αυτή είναι το “Μαστέλο” (βαρέλι) στην περιοχή της Πίνιας (Κουκουνάρα). Οι πινιαδόροι τοποθετούσαν στην μέση του δρόμου ένα μεγάλο ξύλινο βαρέλι. Οι περαστικοί έριχναν ένα νόμισμα ζητώντας να εκπληρωθεί μια ευχή τους. Με το άγγελμα της πρώτης Ανάστασης στις 11 π.μ. έριχναν κάποιον περαστικό στο βαρέλι. Ο βρεγμένος αποζημιω­νόταν με όλα τα νομίσματα του βαρελιού.

Τέλος στις 23:30  γίνεται στην πόλη της Κέρκυρας η κανονική ανάσταση από τον Ιερό ναό της Αγίας Παρασκευής (Πλατύ Καντούνι) και στο πάλκο της Επάνω Πλατείας αναγγέλλεται το χαρμόσυνο πασχαλινό μήνυμα με την τελετή της Αναστάσεως. Μια λαμπρή τελετή και  μια φαντασμαγορική σύνθεση πολύχρωμων βεγγαλικών εκρήξεων πάνω από το Παλαιό Φρούριο της Κέρκυρας.

Από την Κυριακή του Πάσχα και μετά πως εξελίσσονται τα έθιμα;

Την Κυριακή του Πάσχα από τις 7 το πρωί κάθε εκκλησία περιφέρει την εικόνα της Αναστάσεως με την συνοδεία των χαρμόσυνων μελωδίων των Φιλαρμονικών.

Τις επόμενες μέρες όλα τα χωριά του νησιού περιφέρουν τις εικόνες της Αναστάσεως μεταφέροντας το αναστάσιμο μήνυμα, μήνυμα αισιοδοξίας και χαράς σ’ ολόκληρη την Κερκυραϊκή φύση και ατμόσφαιρα.

Προτάσεις για τους επισκέπτες σε χώρους τέχνης του νησιού;

Τα μουσεία πολλά στο νησί και οι χώροι τέχνης επίσης. Αξίζει να επισκεφθείτε, όσους είναι ανοικτοί αυτή τη περίοδο. Από τη συλλογή της οικογένειας Στέφανου Σγούρου, θα θαυμάσετε την Κερκυραϊκή φύση μέσα από το έργο του σημαντικού δασκάλου της Κερκυραϊκής υδατογραφίας, στην Πινακοθήκη του Δήμου Κέρκυρας. Θα ταξιδεύσετε στον κόσμο της υδατογραφίας με τα ματιά και την ψυχή του Στέφανου Σγούρου. Η αρμονία, των χρωμάτων του, η καλαισθησία, η μοναδική ομορφιά, γαληνεύουν τον κάθε επισκέπτη. Οι εκδόσεις image προσφέρουν δωρεάν τον Χάρτη Τέχνης Κέρκυρας με τα μουσεία και τις προγραμματισμένες εκθέσεις που γίνονται στο νησί. Θα τον βρείτε σε κεντρικά σημεία του νησιού. Είμαστε τυχεροί που ζούμε και απολαμβάνουμε τις χαρές του επίγειου νησιωτικού παράδεισου. Για μας το Πάσχα στην Κέρκυρα αποτελεί σημείο αναφοράς. Με τις αισθήσεις βιώνουμε το μεγαλείο της φύσης του νησιού και ως απόγονοι των  Φαιάκων φιλοξενούμε κάθε ευπρόσδεκτο επισκέπτη. Σας προσκαλούμε «εν Κερκύρα» για να βιώσετε τον Απρίλιο, την Άνοιξη, την Ανάσταση.

Φωτογραφία: «Κυριακή των Βαΐων», Ελβίρα Μεταλληνού

Έργα με θέμα το Πάσχα της Κέρκυρας από τον Κερκυραίο ζωγράφο Θεόφιλο (Φίλη) Κένταρχο

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here