Χάρης Φραγκούλης: Δεν μας έχει διαμορφώσει ο Σωκράτης. Έχει κοπεί το νήμα. Ο εμφύλιος μας έχει διαμορφώσει, η προδοσία και το πλήγωμα της Αριστεράς

 

Συνέντευξη στη ΚΕΛΛΥ ΣΤΑΜΟΥΛΗ

ΦΩΤΟ: PRESS PUBLICA

Υπόθεση εργασίας: Μπαίνεις ανυποψίαστος σε θεατρική αίθουσα όπου πρωταγωνιστεί ο Χάρης Φραγκούλης.  Βγαίνεις εκστασιασμένος.  Ενα μαγικό τζίνι που σε ταξιδεύει στον παραμυθένιο κόσμο του θεάτρου και σε μία ψυχική νιρβάνα.

Το Press Publica συνάντησε τον Χαρη Φραγκουλη στο Bios, όπου σκηνοθετεί την ομάδα Kursk στο έργο Lenz, και είχε μαζι του μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση.

——————- 

Ας υποθέσουμε ότι εξαναγκαστικά θα έπρεπε να εξασκήσεις κάποιο άλλο επάγγελμα και όχι του ηθοποιού.  Πές μου ποιό.

Ένα επάγγελμα που να μου επιτρέπει να εξαφανίζομαι.  Ξέρω γω… καπετάνιος ή περιπλανώμενος πορτοκαλάς.  Δεν μπορώ να με φανταστώ σε μία μονιμότητα.

Διακτινίζεσαι λοιπόν με το θέατρο Χάρη;

Το κυριότερο ψυχοφελές πράγμα που μου προσφέρει το θέατρο είναι η εξαφάνιση από μένα.

Άρα νιώθεις πλήρης και επιζητάς το διαφορετικό;

Πλήρης;  Δεν ξέρω καν τι σημαίνει να είσαι πλήρης.

Για ποιόν λόγο τότε θέλεις να εξαφανίζεσαι από τον εαυτό σου;

Μάλλον επειδή δεν τον αντέχω τον εαυτό μου.

Την ευκολία και το ταλέντο που διαθέτεις στο να καθηλώνεις το κοινό, τα αντέχεις Χάρη;

Δεν έχω καμία ευκολία στο να «καθηλώνω το κοινό».  Αυτά τα λές εσύ!  Τουναντίον, έχω τόση δυσκολία, που συχνά αναρωτιέμαι αν αξίζει τον κόπο όλο αυτό.

Ένα βάσανο είναι δηλαδή το Θέατρο;

Όχι το Θέατρο δεν είναι βάσανο.  Είναι η ύπαρξη η ίδια που έχει κάτι υπέροχο και κάτι βασανιστικό.  Η ζωή είναι αβάσταχτη και υπέροχη μαζί.

Και το  ταλέντο τί είναι;

Ταλέντο είναι το «δεν μπορώ αλλιώς».  Η ανημπόρια.  Η δίψα δηλαδή και η ανάγκη για κάτι, που σε κάνουν να μην μπορείς χωρίς αυτά.  Από αυτό προέρχεται η πιο δυνατή δύναμη.

Μιας και αναφέρθηκες σε δύναμη, η επιβράβευση συνιστά κινητήριο δύναμη;

Η επιβράβευση με ενδιαφέρει μόνο όταν συνιστά έκφραση γενναιοδωρίας, όταν προέρχεται από ένα μοίρασμα. Όταν όμως η επιβράβευση είναι ένα σύστημα που προάγει το ρατσισμό, το φασισμό και τη διάκριση τότε δεν με ενδιαφέρει καθόλου.

Μόλις ανέφερες τις λέξεις «τζιζζζ»…Ρατσισμός, φασισμός.  Που αποδίδεις την άνοδο των άκρων Χάρη;

Τί είναι ο φασισμός στ΄ αλήθεια Κέλλυ;  Είναι ο φόβος προς κάτι ανοίκειο.  Εγώ είμαι άσπρος αυτός είναι μαύρος.  Ανοικειότητα.  Αντί να πλησιάσω το ξένο και να ενωθώ μαζί του φοβάμαι να το ακουμπήσω.  Ο φόβος αυτός προς το ανοίκειο προάγει το φασισμό.

Μα και η Τέχνη τις περισσότερες φορές μας είναι ανοίκεια.

Ναί είναι ακριβώς η ίδια σχέση.  Αυτός που δεν καταλαβαίνει το έργο τέχνης προτιμάει να το «καταστρέψει».  Διαφορετικά νοιώθει ελλιπής, χαζός.  Αν του πεις κάτι εκτός της σφαίρας του θα σε πει τρελλό.  Αν σε θεωρήσει λογικό θα πρέπει να λάβει υπόψη του αυτά που του λές, με συνέπεια να καταρριφθεί όλο του το σύμπαν, όλη του η προστασία.

Ποιός μπορεί να μας βγάλει από τη σαρκοβόρο αυτή σφαίρα ασφαλείας  Χάρη;

Μόνο η Παιδεία.  Η Παιδεία οφείλει να εξάπτει την περιέργεια.  Ο μη παιδευμένος άνθρωπος είναι αυτός που δεν έχει καθόλου περιέργεια.

 

Από τα διαμειφθέντα καταλαβαίνω ότι ο φόβος είναι κακό πράγμα.

Ο φόβος είναι δώρο, αν τον πλησιάσεις, αν πας προς αυτόν.

Χάρη μπερδεύομαι.  Δώσε μου παράδειγμα.

Ενας ηθοποιός φοβάται.  Ανεβαίνοντας στη σκηνή ξεπερνάει το φόβο του.  Εσύ που τον βλέπεις παίρνεις δύναμη.  Λeς δηλαδή «αυτό που είδα μου αρέσει, μου δίνει δύναμη».  Δεν θα έλεγες το ίδιο για έναν αναίσθητο ηθοποιό.

Ωραία! Αλλά θέλω ακόμη ένα παράδειγμα!

Ενας πίνακας ζωγραφικής.  Αυτός ο πίνακας, που είναι υπέροχος, είναι η πάλη ενός ανθρώπου –του ζωγράφου- με την ντροπή του, με τους δαίμονές του, με το φόβο του.  Ο ζωγράφος τα παλεύει αυτά προκειμένου να βγεί ο πίνακας.  Αυτό εννοώ ότι ο φόβος είναι κάτι πολύτιμο.

Άρα οι φασίστες δεν φοβούνται, γιατί αν φοβόντουσαν θα έκαναν και αυτοί Τέχνη, για να επανέλθουμε στην αρχική μας κουβέντα.

Οι φασίστες είναι φοβισμένα άτομα.  Αντί όμως να αγκαλιάσουν το φόβο, τον σκοτώνουν.  Αντί να είναι μαλακοί και εαύλωτοι, είναι σκληροί και άκαμπτοι.  Τότε έρχεται ο θάνατος, ο πνευματικός και ο πραγματικός θάνατος γιατί όντας σκληροί σκοτώνουνε ανθρώπους.  Οι φασίστες θεωρούν ότι η σκληρότητα αυτή συνιστά α-φοβία, ενώ στην πραγματικότητα συνιστά την απόλυτη παραχώρηση στο φόβο.

Βάσει της λογικής αυτής δώσε μας έναν αυτοσχέδιο ορισμό του φασισμού.

Φασισμός είναι η απόλυτη παραχώρηση στις φοβίες και στη ντροπή.  Η μη αντίσταση στο φόβο.  Κάποιος σου κάνει «μπουμπ» στον ύπνο σου κι εσύ παίρνεις ένα μαχαίρι να τον καρφώσεις.

Μα αυτό το κάνεις ευρισκόμενος σε κατάσταση αμύνης Χάρη.

Ακριβώς αυτό είναι ο φασισμός.  Μία συνεχής κατάσταση άμυνας.

 

Σε γοητεύουν οι άνθρωποι που «αγκαλιάζουν το φόβο τους» λοιπόν.  Θα κατονομάσεις έναν;

Ο Νίκος Τριανταφυλλίδης.  Δεν έκανε καμμία παραχώρηση.  Αγκάλιασε όλες του τις φοβίες, έζησε με αυτές, καταστράφηκε από αυτές, μέθυσε με αυτές, πάλεψε με αυτές.

Οι Ελληνες πολιτικοί τι κάνουν σε σχέση με τις φοβίες τους Χάρη;

Δεν με αφορούν άνθρωποι που έχουν παραχωρηθεί απολύτως στην εξουσία, στο περιρρέον και στο επίκαιρο.

Ναι αλλά και το παρελθόν δεν υπήρξε κάποτε επίκαιρο;

Ναι και κάποτε υπήρχε ένα άλλο παρελθόν.  Η ζωή δεν κατανοείται με όρους επίκαιρους, με όρους μόδας.

Τι προσέχεις σε έναν άνθρωπο όταν τον γνωρίζεις Χάρη;

Μου αρέσει να μην καταλαβαίνω την εποχή του από τη φάτσα του.  Μερικοί μου θυμίζουν τόσο πολύ την ιστορική στιγμή που δεν το αντέχω, είναι σαν φωτοτυπία.

Σίγουρα πάντως τα βιώματά, τα χρόνια και οι σκέψεις μας ζωγραφίζουν το πρόσωπό μας.

Με ποιόν τρόπο γίνεται αυτό;

Μία σκέψη για παράδειγμα.  Μπορεί να σε σκοτεινιάσει ή να σε κάνει να λάμψεις.  Καμιά φορά παρατηρώ ένα θολό βλέμμα.  Πλήγωμα είναι, σκέφτομαι.  Εχει κλείσει για να μην βλέπει.

Χάρη αλλάζω εντελώς θέμα και σε ρωτώ τώρα το εξής: Οι έλληνες είμαστε άξιοι κληρονόμοι του ανεπανάληπτου αρχαίου ελληνικού πολιτισμού;

Δεν υπάρχει καμμία σύνδεση με τους αρχαίους Ελληνες.  Μιλάγανε με τους Θεούς επί ίσοις όροις.  Είχαν ένα θρησκευτικό σύστημα που αποθέωνε τον άνθρωπο και ανθρωποποιούσε τον Θεό.  Γι αυτό και είχαν τόσο φως και τόση οδύνη.  Το δικό  μας θρησκευτικό, εννοώ υπαρξιακό,  σύστημα μας την έχει πάρει την ευθύνη, οπότε υπάρχει περισσότερη μελαγχολία και θλίψη παρά οδύνη.

Τί σημαίνει αυτή η οδύνη που λες ότι συνόδευε το φώς;

Οι αρχαίοι έλληνες ανακάλυψαν τον πόνο, αλλά έναν πόνο που τους πήγαινε μπροστά, εξέπεμπε φως.  Υπήρχε παντού φως σε σχέση με το υπαρξιακό τους σύστημα που εμέις οι σύγχρονοι δεν μπορούμε να το καταλάβουμε.

Τότε ποιό είναι το παρελθόν μας Χάρη;

Το νήμα με τον Σωκράτη έχει κοπεί.  Δεν μας έχει διαμορφώσει ο Σωκράτης.  Ο εμφύλιος μας έχει διαμορφώσει, η προδοσία και το πλήγωμα της Αριστεράς.  ΄Όλη αυτή η γενιά του Πολυτεχνείου και το ναυάγιο της Αριστεράς μας έχει διαμορφώσει.  Η Αριστερά που έγινε Δεξιά, ο μεταπόλεμος και ο εμφύλιος πιο πριν.

Όλα αυτά τα περί Αριστεράς που μου λες, τι αποτέλεσμα επέφεραν στην Ελλάδα Χάρη;

Τη γέννηση του κυνισμού που ξεκινάει από την απομάγευση των πάντων.

Εννοείς ότι είμαστε «απομαγευμένοι» ή κατι τέτοιο;

Ναι είναι κάτι που «φορεθήκαμε» από τους πατεράδες μας.  Η πιο πρόσφατη απομάγευση των πάντων είναι η Αριστερά.  Εμάς μας στερήθηκε αυτή η πορεία.  Αυτή η μαγεία για κάτι, ακόμη κι αν έρθει η απομάγευση μετά, είναι μία διαδικασία που πρέπει να μην στην στερήσει κανείς.  Είναι μία πορεία, μία ηδονή με έναν τρόπο.  Ακόμα και την απογοήτευσή σου, την απομάγευσή σου, την αξίζεις να την ζήσεις.  Αυτά τα έζησαν άλλοι για μας.

Σε ποιά ταινία αγαπημένη θα ήθελες να εισβάλεις και να κλέψεις τον πρωταγωνιστικό ρόλο;

Γιατί να το κάνω αυτό;  Είναι σαν να μου λές να χαλάσω την αγαπημένη μου ταινία.  Μπορώ να την χαλάσω;

Θα μου πεις ποιά είναι παρόλα αυτά;

«Ο Γυμνός» του Μαικ Λι.

Ποια συμβουλή δίνεις σε έναν εκκολαπτόμενο ηθοποιό;

Δεν δίνω συμβουλές, το θεωρώ λάθος.  Για να μιλήσουνε οι άνθρωποι πρέπει να μπλέκονται τα βιώματά τους να υπάρχει ένας κοινός τόπος.  Πως να δώσω συμβουλή σε κάποιον που δεν ξέρω.  Να του πω ας πούμε ότι η πειθαρχία είναι απαραίτητη και αυτός, με βάση τα βιώματά του, το μόνο που να μην χρειάζεται να είναι η πειθαρχία, προκειμένου να γίνει καλός ηθοποιός.

Επιμένω όμως! Δώσε μία κατευθυντήρια, κάτι, έστω και λίγο!

Σίγουρα το να διαβάζει κανείς λογοτεχνία είναι κάτι σπουδαίο.  Είναι μία σπουδαία σχέση με το χρόνο.

Τώρα πρέπει να μου το εξηγήσεις αυτό!

Το μεγαλύτερο πλήγμα της εποχής μας είναι η διάρρηξη του ανθρώπου  με το χρόνο.  Έχει διαρρηχθεί η οργανική σχέση με το χρόνο που φέρνει το στοχασμό.  Υπάρχει πλέον μόνο η νευρωτική σχέση με το χρόνο που φέρνει μόνο συναισθηματισμό.  Συνδεόμαστε δηλαδή μόνο συναισθηματικά, δεν μπορούμε να εμβαθύνουμε.  Βρισκόμαστε σε μία διαρκή ανυπομονησία σε μία διαρκή νεύρωση.

Η λογοτεχνία θέλει να εντρυφήσεις, σωστά;

Ενα τόμο 300 σελίδων δεν μπορείς να τον διαβάσεις σε 5΄.  Επιπλέον το διάβασμα λογοτεχνίας σε βάζει στη διαδικασία να φανταστείς.

Κάτι που το διαδίκτυο μας απαγορεύει εννοείς.

Αν υποφέρουμε από κάτι υποφέρουμε από ένα μπούχτισμα εικόνων,  που έχει καταλάβει όλο το χώρο της φαντασίας μας.  Οι άνθρωποι αδυνατούν να κάτσουν για πολύ ώρα να μελετήσουν.  Λόγω της νευρωτικής σχέσης με το χρόνο θέλουμε γρήγορα να δούμε ένα βιντεάκι, να δούμε μία εικόνα.

Πάντως όλα δείχνουν ότι εκεί πηγαίνει η όλη φάση γενικότερα.

Δεν υπάρχει καμμία φάση.  Η φάση είμαστε εμείς.  Δεν πιστεύω στο «έτσι είναι».  Το «έτσι είναι» είναι ένας φασισμός.

Παράδειγμα για να καταλάβω παρακαλώ!

Είναι αυτό που είχε πει ο Αλέκος Αλεξανδρής, αν ξέρεις από μπάλα.  «Εντάξει ρε συ δεν θα πέσεις να πάρεις πέναλτυ;  Αφού έτσι είναι τα πράγματα.»  Όχι!  Δεν είναι έτσι τα πράγματα φίλε… Άμα δεν θες, δεν πέφτεις να πάρεις πέναλτυ.

Πω-πω…Καταλαβαίνω ότι αυτό το «έτσι είναι» που σου είπα, σε εκνευρίζει πολύ.

Το τυχαίο, ο κυνισμός και το «έτσι είναι» αποτελούν ένα και το αυτό.  «Τώρα αυτό μου έτυχε, αφού «έτσι είναι» τα πράγματα.»  Αναγκαστικά λοιπόν γίνεσαι κυνικός.  Η Τέχνη οφείλει να περιφρονήσει τον κυνισμό και να γεμίσει με ποίηση τα πάντα.

Αλήθεια τί είναι ποίηση;

Η ποίηση είναι βαθύς ρεαλισμός.  Ποιητής είναι αυτός που θα πει ένα παραμύθι που θα είναι πιο πραγματικό από την πραγματικότητα.

Στο πεπρωμένο πιστεύεις Χάρη;

Πιστεύω ότι σερνόμαστε από τη φυλακή της ιστορικής μας στιγμής.  Βεβαίως υπάρχει ο αστερίσκος της τρέλλας.  Η τρέλλα είναι μία διέξοδος από την ιστορική σου στιγμή, είναι κάτι διαχρονικό.  Ο τρελλός του 1200 με τον τρελλό του 2000 ενώνονται με έναν τρόπο.  Η τρέλλα είναι αυτό που σε βγάζει από την ιστορική σου στιγμή.

Αγαπημένο βιβλίο λογοτεχνίας;

Η Αφιέρωση του Μπότο Στράους.

Ευχαριστώ Χάρη.  Καλή πρόβα!

———————–

Ο Χάρης Φραγκούλης σκηνοθετεί την Ομάδα Kursk στο έργο Lenz του George Buchner, που έχει πρεμιέρα στις 20 Απριλίου στο Bios (Πειραιώς 84, Αθήνα).  Το καλοκαίρι θα παίξει στην   Οπερέτα του Γκόμπροβιτς σε σκηνοθεσία Νίκου Καραθάνου.

Print Friendly, PDF & Email

1 ΣΧΟΛΙΟ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here