Του Χρήστου Δούκα

 

Και πράγματι θα ‘ναι ώρα

ν’  αναρωτηθείς, «θα τολμήσω;» και πάλι «θα τολμήσω;»(….)

θα τολμήσω να ενοχλήσω το σύμπαν;

T.S. Eliot, «Το ερωτικό τραγούδι του J. Alfred  Prufrock”

Πολλά γράφονται για την καθίζηση της εκλογής επιρροής της κεντροαριστεράς στα λαικά στρώματα και τη μεσαία τάξη, την οποία η ίδια η κεντροαριστερά θεμελίωσε κατά τη διακυβέρνησή της.

Αλλά η ιστορία δεν είναι για τα εκλογικά ποσοστά, είναι για τις επιδράσεις από  τις σεισμικές δονήσεις στις  οικονομικές-κοινωνικές συνθήκες (τεχνολογία-καινοτομία, παγκοσμιοποίηση-απελευθέρωση αγορών-εμπορίου-εργασίας κ.α.). Οι συνθήκες αυτές  ασκούν άνευ προηγουμένου πιέσεις στα  κοινωνικά συστήματα υπό  την απειλή του  «κράτους-χρέους».  Στο πλαίσιο αυτό, οι οικονομίες της ζήτησης  δεν  λειτουργούν, χωρίς  να  συνδεθούν με οικονομίες της προσφοράς, με πολιτικές παραγωγής.

Το κοινωνικό συμβόλαιο του κοινωνικού κράτους της μεταπολίτευσης, ορόσημο της κεντροαριστεράς,  συρρικνώνεται με δραματικούς ρυθμούς.  Παραμένουν όμως ζωντανές, για τη μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών,  οι αρχές του (απασχόληση, κοινωνική δημοκρατία,  ασφάλεια).   Ο επαναπροσδιορισμός των αρχών αυτών σε συνθήκες κρίσης, είναι συνάρτηση αναπόφευκτων προοδευτικών αλλαγών στις παραγωγικές σχέσεις και το κράτος-και ποιός μπορεί καλύτερα να τις προετοιμάσει από την κεντροαριστερά;

Διότι αλλαγές με κοινωνικό αντίκρισμα είναι προμετωπίδα  της ταυτότητας  και της ιστορικής της διαδρομής. Τοποθετημένη σε στρατηγική θέση στο πολιτικό σύστημα  και τον κοινωνικό χώρο,   μπορεί να υποστηρίξει με μεγαλύτερο πραγματισμό την ισορροπία οικονομίας  της αγοράς  και κοινωνικής ασφάλειας,  απέναντι στην αποτυχία  του  πελατειακού κρατισμού και της  κρατικοδίαιτης  αγοράς.  Παρά την εντύπωση που καλλιεργείται  ότι η κεντροαριστερά βρίσκεται έξω από τα νερά της στη μεγάλη αυτή κρίση, εντούτοις αυτή  η ίδια η κρίση ευνοεί την επανάκαμψή της.  Αλλά για την επίτευξή της χρειάζεται να αναμετρηθεί με τον πολιτικό της λόγο,  τις μορφές οργάνωσης , τις κοινωνικές της πρακτικές με αρχές όπως η πολυφωνία, η συνοχή με αξιοποίηση της πολυμορφίας απόψεων, οι  ικανότητες   σχεδιασμού δράσεων αλλαγών, η συντονισμένη μεταβίβαση υπευθυνοτήτων, η ευελιξία για την ανταπόκριση στην τοπική πολυμορφία-παγκόσμα διασύνδεση, η ανανέωση, η εμπιστοσύνη  κ.α., αντλώντας από τη δυναμική των δικτυακών οργανώσεων ώστε να προσλαμβάνει τις βαθιές κοινωνικο-πολιτισμικές διεργασίες και ανάγκες. Είναι αρχές ενός «οργανισμού που μαθαίνει» από τις διαφορετικές ιστορικές του  παραδόσεις, τις επιτυχίες και αποτυχίες με το βλέμμα  στραμμένο στο μέλλον, αντί να αντικρίζει το μέλλον ως αναπαραγωγή του παρελθόντος.

Ζητούμενο για τον επαναπροσδιορισμό του κοινωνικού συστήματος, είναι η ανασυγκρότηση της κατακερματισμένης κοινωνίας σε μια εμπειρία συμμετοχής με κοινωνικό  νόημα, με διεύρυνση της δημοκρατικής  ζωής.  Η  δημοκρατία της συμμετοχής και των συγκλίσεων,  είναι εκείνη  που  προσδιορίζει σε κάθε εποχή  την κατεύθυνση της   παραγωγικής ανάπτυξης- κοινωνικής συνοχής. Για το λόγο αυτό  στη διαδρομή της Δημοκρατικής Παράταξης, η ιστορία των κοινωνικών-παραγωγικών συστημάτων είναι συνυφασμένη με την ιστορία των αγώνων της δημοκρατίας, δηλ. με την διεκδίκηση  μιας «κοινής ύπαρξης», ενός κοινωνικού σχεδίου για το οποίο αξίζει κανείς  να  αγωνισθεί.

Δέκα χρόνια βαθιάς κρίσης έχουν οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι μόνο η διαχείριση του «κράτους-χρέους» δεν αποδίδει, χωρίς δημόσιο σχεδιασμό  που ενθαρρύνει τις παραγωγικές επενδύσεις, ενώ συγχρόνως προωθεί μέτρα στα οποία οι πολίτες δίνουν αξία. Αλλά αυτό δε μπορεί να επιτευχθεί χωρίς κοινωνικές-πολιτικές συγκλίσεις.

Αυτή είναι η πρόκληση-και η ευκαιρία- της κεντροαριστεράς.  Να θέσει ως κεντρικό θέμα συναινέσεις σε αλλαγές, σε  παραγωγικά-κοινωνικά σχέδια  με θέσεις εργασίας.  Ένα κοινωνικό συμβόλαιο απέναντι στη «μεγάλη ανασφάλεια» της μεσαίας τάξης και των λαικών στρωμάτων με νέες ιδέες, προγράμματα και εργαλεία δημόσιας δράσης -μοχλούς κυβερνησιμότητας  απέναντι στις πελατειακές-κρατικο-κομματικές εξαρτήσεις.

Δεν πρόκειται μόνο για διορθώσεις αποτυχιών του παρελθόντος, αλλά για το πώς θα διαμορφωθούν  οι συνθήκες του  παραγωγικού-κοινωνικού μετασχηματισμού, σε σύνδεση με το μετασχηματισμό στην  ευρωπαική αρχιτεκτονική. Για το πώς, πέραν της ικανότητας  διανομής,  θα αναπτυχθεί η ικανότητα σε αυτό που αποτελεί την «αχίλλειο πτέρνα» του κοινωνικο-πολιτικού συστήματος, την παραγωγή νέου πλούτου.

Αν η κεντροαριστερά θέλει να σφραγίσει τις εξελίξεις για την υπέρβαση  της κρίσης, πρέπει να αναπτύξει έναν καινούργιο οδικό χάρτη για το  τί θέλει να κάνει και  πώς αυτό θα επιτευχθεί.  Να συζητήσει  ειλικρινά και πρακτικά  με τους πολίτες τα βήματα, τις δυσκολίες, τις προσπάθειες και τα αποτελέσματα των προσπαθειών.

Καθώς το φάντασμα της «απαισιοδοξίας», της «αβεβαιότητας» και του «διχασμού»  πλανάται πάνω από την κοινωνία, καθώς  η ανεργία, η «οικονομία των λουκέτων» και η «κοινωνία των συσσιτίων» διαβρώνουν την κοινωνική συνοχή,  απόψεις όπως του άρθρου αυτού, μπορεί να θεωρηθούν  υπερβατικές προσδοκίες. Είναι ακριβώς αυτό. Είναι μια  πράξη «στρατηγικής αισιοδοξίας» και ελπίδας.

 

 

 

                                             

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here