Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

 

Η  πατρότητα της ύπαρξης των Περσικών πετρελαίων πιστώνεται στον πατέρα της ιστορίας, ήγουν  τον Ηρόδοτο, ο οποίος σημειωτέον μας δίδει ταυτοχρόνως ουκ ολίγες ήδιστες πράγματι  πληροφορίες για τη χώρα ετούτη. Στην ΣΤ’ λοιπόν των Ιστοριών του αναφέρεται στη χώρα ‘Κισσίη’, σε ένα σημείο της οποίας ο Δαρείος εγκατέστησε τους Έλληνες αιχμαλώτους από την Ερέτρια, λέγοντας μάλιστα ότι ο σταθμός αυτός με το όνομα Αρδέρικκα, απείχε διακόσιους σταδίους (δηλαδή τριάντα εννέα χιλιόμετρα) από της πόλεως των Σούσων, και εφτά περίπου χιλιόμετρα ‘από του φρέατος το παρέχεται τριφασίας ιδέας, και γαρ άσφαλτον και άλας και έλαιον αρύσσονται εξ’ αυτού τρόπω τοιώδε, αντλέεται μεν κηλωνηίω, αντί δε γαυλού ήμισυ ασκού οι προσδέδεται, υποτύψας δε τούτω αντλέει και έπειτεν εγχέει εις δεξαμενήν, εκ δε ταύτης ες άλλο διαχεόμενον τράπεται τριφασίας οδούς. Και η μεν άσφαλτος και οι άλλες πηγνύαται παραυτίκα, το δε έλαιον συνάγουσι εν αγγηίοισι, το οι Πέρσαι καλέουσι ραδινάκην, έστι δε μέλαν και οσμήν παρεχόμενον βαρείαν’ (Ηρόδ. VI 119). Με απλά λόγια ο Ηρόδοτος μας λέει ότι κάπου στην νοτιοανατολική Περσία, σχετικά κοντά στον Περσικό κόλπο, που εντοπίζεται μετά βεβαιότητας στη θέση της σημερινής πόλεως Αμπαντάν, τριάντα εννέα χιλιόμετρα από της πόλεως των Σούσων, υπήρχε ένα πηγάδι το οποίο παρείχε ουσίες τριών ειδών, δεδομένου ότι αντλούσαν απ’ εδώ άσφαλτο, άλας και έλαιο (πετρέλαιο), κατά τον ακόλουθο τρόπο:  Κατέβαζαν κάτω στο πηγάδι ένα κηλώνιο ή γεράνι, κάποια δηλαδή ανυψωτική συσκευή,  στην οποία αντί ενός συνήθους κουβά, ήταν προσαρμοσμένος ένας μισός ασκός τον οποίο και βύθιζαν εκεί. Όταν τον ανέσυραν, άδειαζαν το περιεχόμενο σε μια δεξαμενή, από την οποία χύνονταν αλλού σε τρείς μορφές. Η άσφαλτος και το άλας πάγωναν αμέσως, το δε έλαιον το οποίο ήταν μαύρο και είχε βαρειά χαρακτηριστική οσμή που οι Πέρσες ονόμαζαν ‘ραδινάκην’ (ραδινάκ), συγκεντρωνόταν σε κατάλληλα προς τούτο δοχεία.

 Η άσβεστη φλόγα στον ζωροαστρικό  ναό της φωτιάς στην πόλη Γιαζντ του Ιράν.

Όμως η ιστορία ξέρει πάντοτε πιο πολλά! Το πετρέλαιο στη χώρα ετούτη είναι στενά συνδεδεμένο όχι μόνο με αυτή, όχι μόνο με την σημερινή απαραίτητη αλκή της περσικής οικονομίας, αλλά και με την ταξιδεμένη μυθολογία, με μερικές πτυχές της περιρρέουσας και επιπόλαιας εξάσκησης της εμπειρικής ιατρικής  και ακόμα με αυτή καθ’ εαυτή τη θρησκεία των αρχαίων Περσών. Οι αρχαίοι Πέρσες το χρησιμοποιούσαν τοπικά για δερματικές ασθένειες στις καμήλες, κι ακόμα για φωτιστική ύλη. Οι Ζωροάστρες συντηρούσαν το άσβεστο φως της θρησκείας τους με αυτό που ήταν εκεί εν αφθονία, από αρχαιοτάτων χρόνων. Οι μάγοι τους, δηλαδή οι Ζωροάστρες ιερείς εγνώριζαν καλά τις πετρελαιοπηγές και όπως ήταν επόμενο, τις εκμεταλλεύτηκαν  δεόντως για τους δικούς τους θρησκευτικούς  σκοπούς. Ήδη από τον όγδοο αιώνα π. Χ., πολύ πίσω από τον ερχομό του Ζωροάστρη, το πυρ αποτελούσε τη βάση της λατρείας των αρχαίων Περσών, ενώ αποτελούσε φυσικά και το  απαραίτητο στοιχείο του ιερού βιβλίου του Ζωροαστρισμού, του ‘Αβέστα’. Σ΄ ολόκληρη την Περσία για πολλούς αιώνες  βρίσκονταν ιεροί ναοί στα άδυτα των οποίων έκαιγε αενάως ακούραστη η ιερή φλόγα, το ακοίμητο πυρ με το οποίο, σύμφωνα  με τις δοξασίες των πυρολατρών, απολυμαινόταν ολόκληρος  ο κόσμος. Δια της μεθόδου της ατόπου απαγωγής σήμερα, πρέπει να συμπεράνουμε πως οπωσδήποτε τροφοδοτούνταν και συντηρούνταν με το εν αφθονία ευρισκόμενο στην περιοχή της Περσίας πετρέλαιο.

Φυσικά δεν παραβλέπουμε το γεγονός πως η αυτόματη  παρουσία του και η εύκολη ανεύρεσή του στην καθημερινότητα των αρχαίων Περσών,  βοήθησε καταλυτικά τους ιερείς του Ζωροαστρισμού στο έργο που είχαν αναλάβει  και έκανε το θείο  και  υπερφυσικό περιεχόμενο των  κηρυγμάτων τους  ευκολότερα προσπελάσιμο, κατανοητό και απορροφήσιμο από τον κατ’ ουσίαν αμαθή τότε λαό, με πολίτες που άγονταν και φέρονταν από ήσσονος σημασίας καθημερινά φυσικά φαινόμενα που υπέπιπταν στην αντίληψή τους με διάφορους τρόπους.

Αργότερα το πετρέλαιο λησμονήθηκε αισθητά  και μάλιστα οδηγήθηκε πέραν της ευρύτερης άλω των ενδιαφερόντων των κυβερνητών της χώρας που άλλαζε σύνορα, ιστορικές διαδρομές, πρωτεύουσες, ηγέτες και δυναστείες,  ταχύτατα! Φρόντισαν για αυτό η βίαια επιβολή της θρησκείας του Μωάμεθ και στη χώρα της Περσίας από τους Άραβες κατακτητές, οι αναγκαίες ανακατατάξεις και ανατροπές και τέλος ο μεθοδικός, σχεδόν ολοκληρωτικός, ξεριζωμός της αρχαίας αυτής θρησκείας, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων σήμερα. Βασικά στο Ιράν και την Ινδία, απελπιστικά μόνο! Τα ενδιαφέροντα και προτεραιότητες των Αράβων νομάδων και των ηγετών τους την εποχή εκείνη, βρίσκονταν σε άλλες συντεταγμένες, τα όνειρά τους κολυμπούσαν σε άλλους   μακρινούς ορίζοντες!

Τι θα μπορούσε να προσφέρει και να προσθέσει άραγε από τον δέκατο έκτο αιώνα στο σήμερα, τόσο καιρό αργότερα,  ο Άγγλος Τσέφρι Ντάκετ (Jeffrey Duckett), αλλά αντιπρόσωπος της Ρωσικής Εταιρείας Εμπορίου, στα ήδη γνωστά; Ξεκαρφιτσώνω μερικές γραμμές για την περίσταση: ‘… Στην περιοχή, κοντά στην πόλη Μπακού, υπάρχει  ένα αξιοθέατο.  Εκεί λοιπόν πηγάζει μέσα από τη γη  μια θαυμαστή ποσότητα λαδιού, το οποίο έρχονται και το παίρνουν από τις εσχατιές της Περσίας και το καίνε σε όλη τη χώρα στα σπίτια τους. Είναι λάδι μαύρο και το ονομάζουν νέφτι. Το μεταφέρουν σ’ όλη τη χώρα με αγελάδες και γαϊδούρια, συχνά τετρακόσια ή πεντακόσια μαζί! Κοντά στην ίδια πόλη υπάρχει ακόμα ένα άλλο είδος λαδιού, άσπρο αλλά πολύτιμο. Λέγεται πως πρόκειται γι αυτό που ονομάζουνε εδώ πετρέλαιο. Εξάλλου όχι μακριά από το Σαμάκι, πηγάζει απ’ το έδαφος κάτι που μοιάζει πολύ με πίσσα, και που αποδείχτηκε αρκετά χρήσιμο στα καράβια μας αντί της πίσσας’. Επανάκαμψη λοιπόν του πεπαλαιωμένου και εν πολλοίς λησμονημένου ενδιαφέροντος γι αυτό το συστατικό της γης, όχι μόνο των γηγενών αλλά και των πατριωτών αλλά και των ρώσων προϊσταμένων και  αφεντικών του Τσέφρι Ντάκετ, μεταξύ των πολλών άλλων στη συνέχεια.

Μερικούς αιώνες αργότερα, όλα ήρθαν αυθόρμητα στην επιφάνεια, ορατά σε όλο τους το μεγαλείο! Με δύναμη, διπλωματία συγκεκαλυμμένη σε απίστευτα πολυποίκιλα και πολυδαίδαλα δίκτυα  υποκρισίας και τανάπαλιν, εμπλοκές πολιτικές και συγκρούσεις στρατιωτικές, οικονομικά παιγνίδια και ότι άλλο φροντίζει να μας παρέχει αφειδώς και καθημερινά η άπληστη σύγχρονη ηλεκτρονική τεχνολογία. ‘Οι άγριοι αλληλοεξοντώνονται, οι εξημερωμένοι αλληλοεξαπατώνται, κι αυτό λέγεται πορεία του κόσμου’, συμπλήρωνε κι ο Αρθούρος Σοπενάουερ! Δυσκολεύομαι ομολογουμένως να διαφωνήσω αλλά και να συμφωνήσω με αμφότερες τις ομάδες εμβίων όντων στις οποίες  αναφέρεται ο βαθυστόχαστος ιδεολόγος, αλλά και με τις ενδιάμεσες διαβαθμίσεις, ποικιλίες και ομάδες τους. Και φυσικά με τις ενέργειές τους!

‘Η ιστορία είναι συχνά προϊόν απερισκεψίας. Είναι νόθο τέκνο της ανθρώπινης βλακείας, καρπός τύφλωσης, ηλιθιότητας και παραφροσύνης’, έγραφε ο αξέχαστος ρεπόρτερ Ρίσαρντ Καπισίνσκι, στο βιβλίο του ‘Έβενος-Το χρώμα της Αφρικής’! Ίσως και να είχε δίκιο τελικά!

 

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here