Πάνος Σαββόπουλος: Οι νέοι και το ρεμπέτικο

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

Τα ρεμπέτικα τραγούδια εξασκούν μια γοητευτική, μια μαγική θα μπορούσα να πω, έλξη στη νεολαία μας. Τα ρεμπετάδικα πλημμυρίζουν από νεολαία, σε πλατείες, πάρκα, παρκάκια, πεζόδρομους, ακτές, ακόμα και σε πλοία, τρένα κ.λ.π., βλέπει κανείς συχνά νεανικές ερασιτεχνικές παρέες να παίζουν ρεμπέτικα (κυρίως), αλλά και μικρασιάτικα και δημοτικά τραγούδια. Από πού ξεφύτρωσαν όλοι αυτοί; Πόσοι, τέλος πάντων, είναι; Και τι τους τραβάει σα μαγνήτης στα ρεμπέτικα;Ο Πάνος Σαββόπουλος ανέβασε, πολύ πρόσφατα, στη «σελίδα» του μια μελέτη σχετική με το θέμα αυτό και μάλιστα παρουσιάζει κάπου 70 ενδιαφέροντα νεολαιίστικα ρεμπέτικα συγκροτήματα. Έτσι έχουμε τώρα μια κουβέντα μαζί του.

-Ισχύει ότι το μοναδικό είδος ελληνικού τραγουδιού το οποίο μαγεύει σήμερα τη νεολαία μας είναι τα ρεμπέτικα;

Ισχύει σαφώς! Και φαίνεται ότι η αγνότητα του ρεμπέτικου, έξω από την αναμφισβήτητη -και παγκοσμίως αναγνωρισμένη- ομορφιά του, συγκινεί τη σημερινή νεολαία. Επίσης, σημαντικό είναι να τονιστεί ότι οι δημιουργοί του ρεμπέτικου (κυρίως αυτοί της δεκαετίας του ’30), έγραφαν τραγούδια εκφράζοντας πρωτίστως τα μεράκια τους και περιγράφοντας με αφάνταστη ειλικρίνεια τον τρόπο της ζωής τους και τα βιώματά τους, χωρίς βέβαια να γνωρίζουν ότι αυτά θα εκδοθούν σε δίσκους, κάτι το οποίο σίγουρα συγκινεί ένα νεαρό άτομο του σήμερα, του άγριου σήμερα που ισχύει ο κανόνας ότι …όλα πωλούνται και όλα αγοράζονται.

-Για τι ποσοστά (αριθμούς) μπορούμε να μιλήσουμε;

Εδώ δεν είναι καθόλου εύκολη η απάντηση. Πάντως, το μεγάλο ενδιαφέρον ενός σημαντικού ποσοστού της νεολαίας μας για τα ρεμπέτικα, καταδεικνύεται πρωτίστως από την πληθώρα των ρεμπέτικων νεανικών ομάδων-γκρουπ-συγκροτημάτων-κομπανιών-παρεών, που συναντάει κανείς σ’ όλη την Ελλάδα και κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα. Το ακροατήριο αυτών των ρεμπέτικων ομάδων είναι σε πολύ μεγάλο ποσοστό νεανικό και πολυπληθές. Οι εκτιμήσεις για τον αριθμό αυτών των ομάδων-γκρουπ ποικίλουν και δίνονται με μεγάλη προσέγγιση, αφού οι όροι οι οποίοι τις προσδιορίζουν δεν είναι σταθεροί και σαφείς. Για παράδειγμα, κάποιες ομάδες είναι ευκαιριακές, άλλες με ποικίλη και εναλλασσόμενη σύσταση, άλλες και με τη συμμετοχή ενός μεγαλύτερου σε ηλικία μέλους (π.χ. 45ρη) κ.λ.π. Να σημειώσω, ότι για την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Συμβούλιο της Ευρώπης -προφανώς και την Ελλάδα- ο ηλικιακός προσδιορισμός της νεολαίας είναι από τα 15 έως τα 25 χρόνια, φτάνει όμως και μέχρι τα 29. Πάντως από αρκετά μέλη νεανικών ρεμπέτικων ομάδων που ήρθα σε επαφή, άκουσα αριθμούς (για τέτοιες επαγγελματικές και ερασιτεχνικές ομάδες σ’ όλη την Ελλάδα) από οχτακόσιες (800) έως δύο χιλιάδες (2.000) και βάλε… Καταλαβαίνετε…

-Γιατί η νεολαία μας πλησιάζει το ρεμπέτικο κι όχι ας πούμε το ονομαζόμενο «έντεχνο» που είναι και νεότερο του ρεμπέτικου;

Το ρεμπέτικο τραγούδι είναι το μόνο «άδολο» και καθαρό είδος ελληνικού τραγουδιού. Δεν έχει παρομοιώσεις, κρυφά «μυστικά» και δήθεν. Δε «χρωστάει» τίποτε σε κανέναν «αλήτη» για να κρύβεται η να …στρογγυλεύεται. Ακόμα και στα παραδοσιακά-δημοτικά βρίσκει κανείς στρογγυλεμένες «ατιμίες» του τύπου: «κοντούλα λεϊμονιά», «στη βρύση που ‘πινα νερό τώρα το πίνουν άλλοι», «μηλίτσα που ‘σαι στο γκρεμό» (που προτρέπει στην υποτέλεια και στο σκύψιμο του κεφαλιού στον δυνατό…), «σύρε πνίξου στο πηγάδι» (και μόνο επειδή το κορίτσι ευχαριστήθηκε τον ευλογημένον έρωτα….) κ.ά. Ε, λοιπόν, πώς να μην συγκινηθούν οι νέοι από αυτό το καθαρό μουσικό είδος, γνωρίζοντάς το στην αρχή της ζωής τους, όταν με …τρεμάμενα τα χέρια τους (ως …τυφλοί) προσπαθούν να αγγίξουν  και να περιεργαστούν αυτή την ίδια τη ζωή επιχειρώντας να εννοήσουν τα μυστικά της, τις χαρές της, τις λύπες της, τα τερτίπια της και τις παγίδες της; Να σημειώσω (για το ενδιαφέρον τις νεολαίας μας για τα ρεμπέτικα) και τις πολυπληθείς διπλωματικές εργασίες που εκπονούνται από φοιτητές σε διάφορες πανεπιστημιακές σχολές και τις οποίες μπορείτε να βρείτε στο διαδίκτυο. Σχεδόν όλες είναι ενδιαφέρουσες. Αχ, τι θλίψη μέγα και αγαπημένε Μίκη μου, ομοίως και συ (ενωρίς αποδημήσαντα) μέγα και αγαπημένε Μάνο μου, να μην υπάρχει ούτε ένα (αριθμός 1) …»ντουετάκι» νεανικό, που να παίζει τα τραγούδια σας! Αφήνω τους «λοιπούς» ομοτέχνους σας… Είδατε πέραση, αποδοχή και διαχρονικότητα οι …χασικλήδες, …αγράμματοι και …περιθωριακοί; Αυτή, είναι -πάντως- η (αθέλητη) εκδίκηση των ταπεινών και φτωχών!

Απ’ την άλλη, τα (κομπλεξικώς) ονομαζόμενα «έντεχνα» τραγούδια δεν πλησιάζουν καν τη μεγάλη τέχνη και αισθητική των ρεμπέτικων και ταυτόχρονα αποδείχτηκαν «ευκαιριακά» κι όχι διαχρονικά, όπως τα ρεμπέτικα. Δεν άντεξαν πολύ και σήμερα τα ακούν μόνο αυτοί που έχουν …έντεχνες «αναμνήσεις», ηλικιακά δε είναι στα «ήντα».

-Και τι γίνεται με τους παλιότερους ερμηνευτές του ρεμπέτικου, αυτούς που άνθιζαν τις δεκαετίες του ’70, ’80, 90;

Επί πολλές δεκαετίες, οι περισσότεροι επαγγελματίες του ρεμπέτικου «βαράγανε το ίδιο βιολί». Πόση διάρκεια και αντοχή μπορούσε να έχει αυτό και μάλιστα να συγκινεί τη νεολαία σήμερα; Αφήστε που το «βάρεμα του βιολιού» ήταν συχνά «φάλτσο», χωρίς γνώση, χωρίς άποψη και χωρίς …προπόνηση, αλλά μόνο για το υπερτιμημένο νυχτοκάματο… Κάποτε, λοιπόν, ξεθύμανε και δεν ήταν πια ελκυστικό. Κι ακριβώς εκεί ανέλαβαν δράση τα …παλιόπαιδα τα ατίθασα, η νεολαία! Απαραίτητο να πω ότι ο Αγάθων κι ο Ξηντάρης (αφού ο Γκολές, μάς την έκανε νωρίς…) έμειναν σχεδόν οι μόνοι …σηματωροί του ρεμπέτικου -και αν θέλετε, τα μόνα ζωντανά «πρότυπα» και «παραδείγματα» για τη νεολαία. Και …μελέτη -να δείτε- που κάναν και κάνουν αυτά τα δυο μεγάλα …παιδιά! Α! και τα παιδιά τους, δηλαδή του Αγάθωνα και του Γιώργου, είναι μουσικάρες πρώτης κατηγορίας και …showmen με αίσθηση και επίδραση στη νεολαία και δίκαια τα καμαρώνουν οι γονείς τους!

-Πόσο σωστά προσεγγίζουν, σήμερα οι νέοι, το ρεμπέτικο;

Αρκετά έως πολύ θα έλεγα. Βέβαια, αυτοί που το βλέπουν και επαγγελματικά «ψάχνονται» ιδιαίτερα, αφού τους ενδιαφέρουν ακόμα και τα ιστορικά του καθώς και οι βιογραφίες των  δημιουργών του. Αυτονόητο είναι ότι κυνηγάνε τις ηχογραφήσεις από τα 78-ρια και σχεδόν ποτέ τις μεταγενέστερες -δε μιλάμε για τις τωρινές! (Θεός, φυλάξει…).  Στο πλαίσιο, όμως, της διασκέδασης της παρέας ή στη γιορτή της Σχολής -αν είναι φοιτητές- οι απαιτήσεις είναι διαφορετικές για τις ερασιτεχνικές κομπανίες αφού πρυτανεύει το να ερμηνευτούν και να συν-τραγουδηθούν τα τραγούδια που αγαπάει η συντροφιά. Πάντως, εξόφθαλμα, είναι φανερό ότι τα ρεμπέτικα οι νέοι τα σέβονται απεριόριστα, μάλιστα ΠΟΤΕ δεν παρατηρήθηκε -σε παρέες- να μπαίνουν σατιρικοί στίχοι σε κάποιο ρεμπέτικο…

-Και η περίπτωση της Μαρίνας Σάττι που έκανε τόσο πάταγο;

Λοιπόν, η πρώτη ξαφνική «αστραπή» της Μαρίνας Σάττι, ήταν πριν ένα χρόνο με ένα βίντεο με το γνωστό μικρασιάτικο τραγούδι «Θα σπάσω κούπες», σε δική της διασκευή για κρουστά, κιθάρα και φωνές. Πρόκειται για ένα παραδοσιακό τραγούδι της ανατολής το οποίο πολλοί το κατατάσσουν -με την ευρύτερη έννοια- στα ρεμπέτικα. Λοιπόν, μέχρι σήμερα (4-10-2017), τα βίντεο της Μ. Σάττι με το κομμάτι αυτό δέχτηκαν συνολικά πάνω από 20.000.000 επισκέψεις! Και μάλιστα μόνο μέσα σ’ ένα χρόνο! Δηλαδή ρεκόρ αχτύπητο… (Απορώ, πώς δεν της έκανε ήδη πρόταση για …περιοδεία, ο γνωστός «μαϊντανός» του τραγουδιού μας…). Και πριν 5-6 μήνες (Μάϊος; 2017), ξαναχτύπησε η Μαρίνα Σάττι με νέο βίντεο. Το βίντεο παρουσιάζει το τραγούδι «Μάντισσα» σε μουσική, ερμηνεία και χορευτική εκτέλεση δική της και ομάδας χορευτριών. Σημειωτέον, ότι η μουσική του τραγουδιού έχει τις ρίζες της στην αυθεντική, γλυκιά, μελαγχολική και νοσταλγική ηπειρώτικη παράδοση. Και νέο ρεκόρ «πιστών προσκυνητών» έγραψαν τα μηχανάκια στα …γιουτγιούμπια. Πάνω από 26.000.000 μέσα σε λίγους μήνες! Και να σας δω τώρα εσάς, φτηνοί «επιτυχιο-κατασκευαστές» και εσάς -απ’ την άλλη- «κουλτουρο-έντεχνοι» της απόλυτης βαρεμάρας… Α! κι εσάς «καραγκιόζηδες» της μίμησης… Αμάν πια!

-Γιατί αυτή η πρωτοφανής επιτυχία της Μαρίνας Σάτι και ποιος ήταν ο «απόηχος»;

Τα βίντεο της Μαρίνας Σάτι είναι ένα δυνατό «χαστούκι» της νέας (μουσικής) γενιάς σ’ όλα τα γελοία (γερασμένα ή μη) υποκείμενα της μουσικής που μας κάνουν δύσκολο τον βίο και θέτουν σε σκληρή δοκιμασία την όποια «συμμαζεμένη» αισθητική μας ηρεμία. Γιατί κάνουν τη διαφορά, από πολλές απόψεις. Ιδού:

  1. Λείπει 100% οποιοσδήποτε καθωσπρεπισμός, υποκρισία, …δήθεν, ψευτιά και (κυρίως) η ωμή κερδοσκοπία, όπως βλέπουμε -κατά κόρον- σε αντίστοιχες άλλες παρουσιάσεις.
  2. Η περιβολή (=ένδυση και γενικότερη εμφάνιση…) των χορευτριών. Χωρίς πανάκριβες κιτσάτες τουαλέτες, πανύψηλες στρας γόβες, δίχως …τόνους από χρυσά κοσμήματα, χωρίς παλαβιάρικες κομμώσεις και …χούφτες ψιμύθια, τα κορίτσια του βίντεο έδωσαν μάθημα λιτότητας, σεμνότητας, έκφρασης, ζεστασιάς, ζωής, χαράς και ευχαρίστησης αυτού που έκαναν.
  3. Το κόστος. Δε γνωρίζω, φυσικά, το κόστος του βίντεο, αλλά από τα λεγόμενα ενός φίλου που εργάζεται στο σχετικό «χώρο», είναι -σύμφωνα με την εκτίμησή του- χαμηλό. Σε μια αποστροφή της κουβέντας του μου είπε χαριτολογώντας …αφού δεν έχει ρολς ρόις, γυρίσματα με ελικόπτερα, ακροβολισμένους «κομάντος» και δύο χιλιάδες κομπάρσους, πόσο να κάνει ρε Πάνο;
  4. Το βίντεο δε γυρίστηκε σε …μαγικά νησιά, σε απαστράπτον περιβάλλον, με καλοντυμένους και (…νεκροθαφτικώς) χαμογελαστούς ανθρώπους, αλλά σε στενά λαϊκά δρομάκια της Αθήνας (και με κατάληξη στην οδό Αθηνάς), με γκράφιτι παντού, με απλούς ανθρώπους όλων των ηλικιών, με επαγγελματίες, μετανάστες, μικροπωλητές, τραπεζάκια με μερακλήδες… Α! και με «πρόσκληση» για καφέ μ’ ένα ευρώ και σαντουιτσάκι με 90 λεπτά, κι όχι με 6.00 ευρώ τον καπουτσίνο, ού να μου χαθείτε, αρπάχτες θεομπαίχτες…
  5. Α! να μην ξεχαστώ. Από το βίντεο απουσιάζει το σύνηθες «πορνό»! Μάλιστα, καλά διαβάσατε. Έγραψα «πορνό». Είτε φανερό πορνό, είτε κρυφό, είτε και -κάποτε- μοντερνο-κουλτουριάρικο. (Θα μπορούσα, για παράδειγμα, να σας δείξω το οπισθόφυλλο από παλιότερο βινύλιο, σοβαρής υποτίθεται… εντεχνο-κουλτουρο-αοιδού «μας», με πολύ έντεχνα κρυμμένο …σεξ -εντυπωσιασμού και ψυχαναγκασμού…- και δεν το κάνω, μόνο και μόνο για να μην …ξεράσετε).

Έχω κι άλλα σημαντικά να σας πω, αλλά τέρμα κι άλλη περαιτέρω …κατάχρηση της ευγενικής σας φιλοξενίας. Ας τα διαβάσουν οι αναγνώστες σας στη σελίδα μου. Σας ευχαριστώ θερμά.

http://www.panossavopoulos.gr/p/n.html

 

 

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here