Γιώργος Λεονάρδος: «Ευσεβία η θλιμμένη αυτοκράτειρα»

 

 

 

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

 

H Ευσεβία, η όμορφη βυζαντινή αρχοντοπούλα, μαθαίνει ότι την προορίζουν για σύζυγο του Κωνστάντιου, του νέου αυτοκράτορα. Κρυφά ερωτευμένος μαζί της ο Ιούλιος, ο σωματοφύλακάς της, θα ταραχτεί όταν θα μάθει το νέο. Όμως, ο έρωτας της πιστής και αφοσιωμένης Μελισσάνθης είναι γι’ αυτόν καταφύγιο και παρηγοριά, αφού δεν μπορεί να έχει την γυναίκα της καρδιάς του. Κι ύστερα, όλα αλλάζουν ξαφνικά. Το σύμπαν ανατρέπεται… Ο 4ος αιώνας μ.Χ. υπήρξε για τον ελληνισμό ένα κρίσιμο και συνάμα τραγικό σταυροδρόμι. Είναι το οριστικό τέλος της κλασικής αρχαιότητας και το ξεκίνημα μιας νέας εποχής που κυριαρχείται από τις δυναστικές και θρησκευτικές έριδες πλαισιωμένες από διενέξεις, διχασμούς, αιρέσεις και συρράξεις, και βέβαια μαγεία. 

Δύο χαρισματικές προσωπικότητες κυριαρχούν την εποχή αυτή: Η Ευσεβία, η ωραία σύζυγος του Κωνστάντιου, και ο Ιουλιανός ο Μέγας και Φιλόσοφος ή Αποστάτης και Παραβάτης,όπως τον ονόμασαν οι αντίπαλοί του… Ο ίδιος διακήρυσσε ότι απλά ήταν Έλληνας. «Ευσεβία η θλιμμένη αυτοκράτειρα» του Γιώργου Λεονάρδου, εκδόσεις Ωκεανός. Ο Γιώργος Λεονάρδος γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, σπούδασε στη Φυσικομαθηματική Σχολή του ΑΠΘ Θεσσαλονίκης, αλλά έγινε δημοσιογράφος. Εργάσθηκε στις κυριότερες εφημερίδες και τηλεοπτικούς σταθμούς και έχει γράψει δεκαοκτώ μυθιστορήματα, εκ των οποίων τα οκτώ ιστορικά. Τιμήθηκε με αρκετά βραβεία για τη δημοσιογραφική σταδιοδρομία του και τα μυθιστορήματά του, κυριότερο των οποίων ήταν το Κρατικό Βραβείο Ιστορικού Μυθιστορήματος. Όταν δεν πελαγοδρομεί σε θάλασσες και ωκεανούς, ιστορικές τοποθεσίες και εθνικές βιβλιοθήκες, μαζεύεται στην Ύδρα και γράφει ένα μυθιστόρημα.

-Βαίνομε αισίως στο βιβλίο υπ’ αριθμόν…

Στο 21ο ή 22ο, δεν θυμάμαι ακριβώς.

Χάσατε το λογαριασμό;

Όχι, αλλά στο Σύμπαν μας όλα είναι σχετικά. Αν μιλάμε για βιβλία γενικά, αυτά είναι περισσότερα, νομίζω 24, με τα λεξικά και τις μελέτες για το μυθιστόρημα. Αν μιλάμε για το μυθιστόρημα γενικά, έγραψα περί τα 22. Αν μιλάμε για το ιστορικό μυθιστόρημα τότε αυτά πρέπει να περιορισθούν στα 12. Βλέπετε ότι όλα είναι σχετικά…

-Σχετικός και αυτός ο αριθμός.

Σχετικός πράγματι. Γιατί μερικά από τα ιστορικά μυθιστορήματα, που θεωρώ εγώ, μπορεί κάποιος αναγνώστης να τα χαρακτηρίσει ως ιστορικά, αλλά και κοινωνικά ή ερωτικά ή… Μη ιστορικά. Εξαρτάται από την κρίση του. Άλλωστε αυτός είναι ο τελικός και μέγας κριτής ενός δημιουργού, είτε πρόκειται για βιβλίο, είτε για ζωγραφικό πίνακα.

-Βλέπω ότι δεν αναφέρεστε στον κριτικό βιβλίου.

Στο εξωτερικό, λένε  ότι ο κριτικός βιβλίου έγινε κριτικός γιατί απέτυχε να γίνει συγγραφέας ενός μυθιστορήματος. Ή και αν έγραψε κάτι, ήταν αποτυχία. Άλλωστε πολλοί ξένοι συγγραφείς παντρεύτηκαν την κριτικό τους για να έχουν ευνοϊκή μεταχείριση. Και δεν είναι ψέμα. Γνώρισα κάποιους από αυτούς. Τέλος πάντων, το μυθιστόρημα θα το κρίνει ο αναγνώστης. Ο μόνος αρμόδιος. Θυμάμαι όταν ήμουν νεαρός δημοσιογράφος σε μεγάλη ημερήσια εφημερίδα, εγώ και οι άλλοι συνάδελφοί μου, η τότε μαρίδα της εφημερίδας, διαβάζαμε την κριτική κινηματογράφου της εφημερίδας μας να δούμε ποια ταινία καταδίκαζε η κριτικός μας για να σπεύσουμε να τη δούμε. Ήμασταν πεπεισμένοι ότι θα ήταν πολύ καλή. Όσοι παλαιοί συνάδελφοί μου πληροφορηθούν αυτό που λέω, θα τους έρθουν ωραίες ανεπανάληπτες αναμνήσεις από τη νεαρή ηλικία μας, τη γεμάτη όνειρα που άλλα πραγματοποιήθηκαν και άλλα όχι. Τα περισσότερα…

-Παρατηρώ ότι προτιμάται το ιστορικό μυθιστόρημα…

Σωστά το παρατηρείτε. Η Ιστορία είναι οι ρίζες ενός λαού. Αλίμονο αν ένας λαός αποκοπεί από τις ρίζες τους. Καταντάει ζιζάνιο, όπως διδάσκει και η φυτολογία. Έτσι καταντάνε μερικοί όταν λένε ότι ο Οδυσσέας πέρασε τις Συμπληγάδες «πέτρες», αντί του Ιάσονα κατά τη αργοναυτική εκστρατεία ή ότι ο Οδυσσέας έκλεισε τα αυτιά του στις Σειρήνες, ενώ ήταν ο μόνος που τα είχε «ανοιχτά» δεμένος στο κατάρτι του πλοίου του και μόνο στο πλήρωμά του είχε βουλώσει τα αυτιά για να μην παρασυρθεί αυτές. Ο Ευριπίδης γράφει ότι «Όλβιος όστις ιστορίης έσχεν μάθησιν», ήτοι «ευτυχής ο άνθρωπος που γνωρίζει Ιστορία.» Είπα λοιπόν να συμπληρώσω αυτό το κενό στην εκπαίδευση. Και φυσικά εδώ γελάμε…

-Μα και το μάθημα της γεωγραφίας λέγεται ότι καταργείται.

Φυσικά, αφού καταντήσαμε να ακούμε ότι «σκληρή πραγματικότητα αντιμετωπίζουν η Μυτιλήνη, η Λέσβος και τα άλλα νησιά της Ελλάδας…», έ, τότε χρειάζεται κάποιος να αναπληρώσει το γεωγραφικό κενό. Όσο μπορεί και όσο του παίρνει φυσικά.

-Ας επιστρέψουμε τότε αμέσως στα ιστορικά μυθιστορήματά σας. Το τελευταίο σας…

Ο Ιουστινιανός Β΄ ο Ρινότμητος. Έχουν γραφεί πολλά για τον Ιουστινιανό τον χαρακτηριζόμενο ως Μέγα. Και ήταν μέγας πολιτικός και στρατιωτικός. Ο Β΄ πήρε μόνο το όνομά του, αν και αυτός πραγματοποίησε πολλά για να επιζήσει η ταλαίπωρη Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, όπως είναι η πραγματική ονομασία του Βυζαντίου, που το «βάφτισε» έτσι ο Γερμανός ιστορικός Ιερώνυμος Γουλφ για να τη διαχωρίσει από την καθ’ εαυτή Ρωμαϊκή αυτοκρατορία που προηγήθηκε της Ανατολικής. Ας ξεφύγουμε και λίγο από τον «Γερμανό μας»…

-Γιατί προτιμάτε την Ανατολική Ρωμαϊκή αυτοκρατορία από άλλες περιόδους της μακράς Ιστορίας μας;

Γιατί το ιστορικό μυθιστόρημα έχει τις ιδιομορφίες του και τις «προκαταλήψεις» του. Το να γράψεις ένα ιστορικό μυθιστόρημα δεν αρκεί να ξέρεις την Ιστορία της περιόδου στην οποία αναφέρεσαι. Πρέπει να γνωρίζεις και την καθημερινότητα των ανθρώπων της περιόδου αυτής, που είναι και το δυσκολότερο βήμα στη συγγραφή ενός ιστορικού μυθιστορήματος. Την  Ιστορία τη βρίσκεις εύκολα. Γεννήθηκε τότε πέθανε αργότερα, έπραξε τόσες αγαθοεργίες και άλλα τόσα εγκλήματα. Τέρμα κι αυτό ήταν. Αλλά στο ιστορικό μυθιστόρημα πρέπει να γνωρίζεις επιπλέον την καθημερινότητα των ανθρώπων της εποχής. Πώς ντύνονταν, πώς και τι έτρωγαν, πώς συνδιαλέγονταν, πώς καβγάδιζαν, ακόμα και πώς βρίζονταν. Γιατί και οι ύβρεις διαφέρουν κατά παρασάγγας από τη μια εποχή στην άλλην. Παραδείγματος χάριν γνωρίζομε σχετικά πολλά για την Επανάσταση του 21, ως πρόσφατο ιστορικό γεγονός. Μάλιστα. Γνωρίζουμε επίσης ότι η φασουλάδα ήταν το κύριο μενού των αγωνιστών. Μάλιστα. Όμως τι άλλο έτρωγαν, πέραν του σουβλιστού αρνιού κατά την ημέρα του Πάσχα; Και πώς έτρωγαν; Με μαχαίρι και πιρούνι ή μόνο με το ξιφίδιο που είχαν για τους αγώνες τους, με το οποίο καμάκωναν το κρέας και το μετέφεραν στο στόμα τους; Τέλος πάντων. Είναι πολλά, που μπορούν να χαρακτηρισθούν και λεπτομέρειες, αλλά οι λεπτομέρειες είναι αυτές που κάνουν ελκυστικό ένα βιβλίο. Στο κάτω κάτω της γραφής, ο αναγνώστης το πληρώνει από το υστέρημά του, ειδικά σήμερα. Είναι αποδεκτό να έχει και τις απαιτήσεις του και να μη θεωρεί ότι τα λεφτά που το αγόρασε πήγαν χαμένα.

-Και το νέο μυθιστόρημά σας; Ιστορικό και αυτό;

Ιστορικό, ιστορικό. Σήμερα μας χρειάζεται περισσότερο το ιστορικό μυθιστόρημα από ένα άλλο έστω ερωτικό. Τουλάχιστον να μαθαίνουμε, αν δεν μπορούμε εμείς λόγω έλλειψης γνώσεων, τι έπραξαν οι πρόγονοί μας όταν βρίσκονταν σε δύσκολες καταστάσεις, κατά βάση, πάντα οικονομικές, και πώς ανταπεξήλθαν από αυτές, αν ανταπεξήλθαν. Να μάθουμε από τους παλαιότερους, για να πράξουν οι νεώτεροι. Αν βέβαια διαβάζουν και δεν τυρβάζουν περί άλλων, ας πούμε καταλήψεις σχολείων, πανεπιστημιακών αιθουσών διδασκαλίας και πολλά λοιπά, που δεν αρέσκομαι να αναφέρω. Με καταθλίβουν. Γιατί ο τόπος αυτός που ανέδειξε τόσες λαμπρές προσωπικότητες, που έμειναν στους αιώνες των αιώνων, δεν του αξίζει να αμαυρώνεται από μερικές δράκες αλητών, αγυρτών και αμοραλιστών.

-Και το όνομα του νέου σας βιβλίου;

Το όνομα αυτού ή μάλλον ο τίτλος του ακόμα δεν έχει αποφασισθεί. Είναι το αδύνατο σημείο του συγγραφέα και όποτε προχωρεί από μόνος του στην τιτλοφόρηση ενός έργου του, συνήθως αποτυγχάνει, όπως απέτυχα κι εγώ μια δυο φορές. Την τιτλοφόρηση και το εξώφυλλο το βρίσκει η υπηρεσία, όπως έλεγαν οι παλαιότεροί μου δημοσιογράφοι, εννοώντας τους τότε λινοτύπες που γνώριζαν ορθογραφία καλύτερα από τους συντάκτες των δημοσιογραφικών κειμένων και έκαναν τις διορθώσεις από μόνοι αυτός. Λοιπόν για να μη παρεξηγούμαι, τίτλος και εξώφυλλο ανήκει στον εκδότη. Αυτός ξέρει καλύτερα την αγορά και γνωρίζει πώς θα «πλασάρει» καλύτερα το προϊόν του, πάνω στο οποίο, αυτός επένδυσε κεφάλαιο για να το εκδώσει και να το βγάλει στον κόσμο.

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here