Εφη Μάρκου: Η ύπουλη αλλεργία

 

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

Με αφορμή τη διοργάνωση Ημερίδας με θέμα: Η κλινική προσέγγιση στην Αλλεργική Δερματίτιδα εξ Επαφής, από τη Β’ Πανεπιστημιακή Δερματολογική Κλινική του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Αττικού, μιλήσαμε με τη Δερματολόγο-Αφροδισιολόγο Έφη Π.Μάρκου, εξειδικευμένη στην Περιβαλλοντική Δερματολογία στο Ινστιτούτο Karolinska Σουηδίας.

-Τι είναι η αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής;

Η αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής είναι ένα κνησμώδες εξάνθημα, που προκαλείται από μια αλλεργική αντίδραση κατά την επαφή της πάσχουσας περιοχής του δέρματος με μια μικρομοριακή ουσία (αλλεργιογόνο), ικανή να εισέλθει στο δέρμα και να πυροδοτήσει τον αλλεργικό μηχανισμό αντίδρασης.
Μερικές ώρες μετά την έκθεση, η πάσχουσα περιοχή αρχίζει να φλεγμαίνει και εκδηλώνεται η κνησμώδης δερματίτιδα. Τα συμπτώματα διαρκούν αρκετές μέρες, παρότι το δέρμα δεν εκτίθεται πια στο αλλεργιογόνο. Συνήθως τα συμπτώματα περιορίζονται στα εκτεθειμένα μέρη του σώματος, χωρίς να είναι απειλητικά για τη ζωή του ασθενούς.

Πώς αναπτύσσεται η Αλλεργία εξ Επαφής;

Το αλλεργιογόνο έχει εξωτερική επαφή με το δέρμα και όχι εσωτερική επίδραση από βρώσιμες πηγές ή τρόφιμα. Η πρώτη επαφή δεν οδηγεί σε αλλεργία. Συχνά το άτομο έχει καταφέρει να ανεχθεί την αλλεργιογόνο ουσία για πολλά χρόνια χωρίς παρενέργειες. Στην πορεία του χρόνου, είτε λόγω παρατεταμένης δράσης, είτε λόγω κόπωσης των αμυντικών μηχανισμών, είτε λόγω τραυματισμού του δέρματος, το αλλεργιογόνο καταφέρνει να εισχωρήσει από την επιδερμίδα στο χώριο (βαθύτερο δέρμα) και να ενεργοποιήσει τον μηχανισμό της λεγόμενης επιβρανομένου τύπου αλλεργίας. Επομένως δεν προκαλεί έκπληξη η όψιμη εκδήλωση αυτού του είδους της αλλεργίας.

Ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες της Αλλεργικής Δερματίτιδας εξ Επαφής;

Οι ουσίες που προκαλούν συχνότερα Αλλεργική Δερματίτιδα είναι:
• Mέταλλα (νικέλιο, χρώμιο, κοβάλτιο)
• Eλαστικά
• Πλαστικά, κόλλες
• Συντηρητικά, αντιμικροβιακά
• Φάρμακα (νεομυκίνη, τοπικά αναισθητικά)
• Kαλλυντικά (αρώματα, συντηρητικά, έκδοχα)
• Bαφές (υφασμάτων, δέρματος, τριχών)
• Φυτά, ξυλεία

Στο καθημερινό περιβάλλον κάθε ατόμου υπάρχουν πολλά και ποικίλα υλικά ικανά να προκαλέσουν αλλεργική δερματίτιδα, όπως:
• Yλικά εργασίας (παράγωγα πετρελαίου, έλαια, διαλυτικά, χρώματα, τσιμέντο, ελαστικά, καουτσούκ, κόλλες, ρητίνες, ελαστικά γάντια χειρουργείου που χρησιμοποιούν κυρίως οι γιατροί κ.λπ.)
• Pούχα και αξεσουάρ (βαφές υφασμάτων, δερμάτινα ρούχα και αξεσουάρ, ελαστικά εξαρτήματα, εξαρτήματα από νικέλιο όπως κουμπιά, φερμουάρ, κοσμήματα κλπ.)
• Kαλλυντικά (βαφές μαλλιών, βερνίκια νυχιών, σκιές και μολύβια ματιών, αρώματα, συντηρητικά, λανολίνη, κ.λπ.)
• Yλικά οικιακής χρήσης (απορρυπαντικά, εντομοκτόνα, ελαστικά γάντια οικιακών εργασιών κ.λ.π.)
• Φυτά (χρυσάνθεμα, σέλινο, τουλίπες, νάρκισσοι, ασφόδελοι, πρίμουλα, αγράμπελη, κλ.π)
• Φάρμακα (πενικιλίνη, στρεπτομυκίνη, αντιισταμινικά, τοπικά αναισθητικά, νεομυκίνη, σουλφοναμίδες κ.λ.π.)

Πώς γίνεται η διάγνωση αυτής της αλλεργίας;

Είναι σημαντική η διαδικασία ταυτοποίησης του αλλεργιογόνου. Ο εύκολος και ασφαλής τρόπος να αναγνωρίσουμε ποια ή ποιες ουσίες προκαλούν τα συμπτώματα είναι οι ειδικές επιδερμιδικές δοκιμασίες (Patch Test). Ειδικά αυτοκόλλητα επιθέματα με την υπό εξέταση ουσία τοποθετούνται στην πλάτη του ασθενούς για 48 ώρες. Εν συνεχεία, αφαιρούνται και η ανάπτυξη τοπικής αντίδρασης στο εκάστοτε υπεύθυνο αλλεργιογόνο ελέγχεται από τον εξειδικευμένο Δερματολόγο.
Υπάρχουν προφυλαχτικά μέτρα τα οποία συστήνετε στην αλλεργία εξ επαφής;
Η καλύτερη προφύλαξη είναι η αποφυγή έκθεσης στο αλλεργιογόνο. Με αυτό τον τρόπο ο πάσχοντας απαλλάσσαται οριστικά από τα ενοχλήματά του.
Συστείνεται:
• Aποφυγή της επαφής με ερεθιστικές ουσίες (σαπούνια, απορρυπαντικά, διαλυτικά, μπογιές, γυαλιστικά παπουτσιών, πούδρες, σκόνες, λαχανικά, χυμοί φρούτων κ.λπ).
• Aν δεν είναι δυνατή η αποφυγή αυτών των ουσιών, συνιστάται η χρήση προστατευτικών γαντιών (και γενικότερα προστατευτικής ενδυμασίας). Tα καλύτερα είναι τα αδιάβροχα γάντια βυνιλίου, αφού υπάρχει η πιθανότητα να είναι κανείς αλλεργικός στο καουτσούκ/λάτεξ από το οποίο είναι κατασκευασμένα τα κοινά γάντια.
• Eίναι απαραίτητο να αποφύγετε τα συχνά πλυσίματα. Όλα τα σαπούνια αλλά και το νερό ερεθίζουν το δέρμα.
• Bγάζετε πάντα τα δακτυλίδια σας, όταν ασχολείστε με εργασίες που σας φέρνουν σ’ επαφή με το νερό. Eρεθιστικές ουσίες συγκρατούνται κάτω απ’ αυτά, με αποτέλεσμα να επιδεινώνεται η δερματίτιδα.
• Ξεπλένετε σχολαστικά τα ρούχα από τα υπολείμματα απορρυπαντικού.
• Xρησιμοποιήστε κατάλληλα ήπια καθαριστικά προϊόντα, μαλακτικά και ενυδατικές κρέμες για την περιποίηση και την προστασία των χεριών σας, αφού συμβουλευτείτε τον/την δερματολόγο σας.

Έχετε εργασθεί χρόνια στη Σουηδία και στη Νορβηγία ως Δερματολόγος. Από την κλινική σας εμπειρία είναι πιο συχνές οι δερματικές αλλεργίες στις αναπτυγμένες χώρες σε σύγκριση με την Ελλάδα;

Οι κλινικές μελέτες στις βιομηχανοποιημένες χώρες δείχνουν μια συχνότητα της τάξης του 6 με 14% στον γενικό πληθυσμό που προέβει σε εξέταση ρουτίνας με επιδερμιδικές δοκιμασίες (Patch Test). Τα ποσοστά αυτά αυξάνουν σε συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες υψηλού κινδύνου π.χ. κομμωτές στα συστατικά βαφών, βιομηχανικούς εργάτες στα μέταλλα και πλαστικά.

Στη Σουηδία η Περιβαλλοντική Δερματολογία, είναι ανεπτυγμένη σε όλες τις Δερματολογικές Κλινικές ως Ιατρική Εξειδίκευση της Δερματολογίας. Όλοι οι ασθενείς με συμπτώματα Δερματίτιδας αξιολογούνται βάσει ιστορικού, κατόπιν εξετάζονται αρχικά με τη Βασική Σειρά Επιδερμιδικών Δοκιμασιών (Standard Series Patch Test) και αν χρειασθεί ακολουθείται περαιτέρω διερεύνηση με πιο εξειδικευμένες σειρές αλλεργιογόνων.

Στη χώρα μας δεν υπάρχει αντίστοιχη ενημέρωση κοινού για τη σημασία της διερεύνησης των εξ επαφής αλλεργιών. Θεωρητικά ο επιπολασμός πρέπει να κυμαίνεται στα ίδια επίπεδα, χρειάζονται όμως μεγάλες κλινικές μελέτες στο γενικό πληθυσμό για συγκρίσιμα αποτελέσματα. Επομένως είναι δύσκολο να προβούμε σε σύγκριση.

Η Έφη Π.Μάρκου είναι Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος & τ.επιμελήτρια του Ινστιτούτου Karolinska Σουηδίας. Εργάζεται στο Norsk Legesenter στο Όσλο, Νορβηγίας και ταυτόχρονα διατηρεί ιδιωτεύει στα Ιωάννινα (www.dermatologia.com.gr). Είναι υπεύθυνη γιατρός της Chemothechnique Diagnostics στην Ελλάδα (www.photobiologylab.com , www.chemothechnique.com).

Print Friendly

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ