Γιολάντα Τσορώνη-Γεωργιάδη: «Ενσυναίσθηση, μια «προίκα καλοσύνης»»

 

 Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

 

 

«Πολλοί έχουν τη γνώμη πως η Ενσυναίσθηση είναι ένα άλλο όνομα της Συναισθηματικής Νοημοσύνης. Όχι όμως, δεν είναι η Ενσυναίσθηση ένα άλλο όνομα της Συναισθηματικής νοημοσύνης. Είναι μια σημαντική, μια πολύτιμη διάστασή της μαζί με άλλες δύο που θα αναφέρω στη συνέχεια». Προσκεκλημένη στη Λευκωσία, στην εκδήλωση του Συνδέσμου Ιδιωτικών Νηπιαγωγών της Κύπρου, η συγγραφέας Γιολάντα Τσορώνη –Γεωργιάδη μίλησε για τη σημασία της ενσυναίσθησης. 

Η Γιολάντα Τσορώνη-Γεωργιάδη είναι πτυχιούχος της Νομικής Σχολής, της Παιδαγωγικής Ακαδημίας, του Παιδαγωγικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών και έχει μετεκπαιδευτεί στο Μαράσλειο Διδασκαλείο. Εργάστηκε για πολλά χρόνια στη δημόσια εκπαίδευση, αρθρογραφεί σε παιδαγωγικά περιοδικά, συμμετέχει εθελοντικά σε οργανώσεις για την προαγωγή της λογοτεχνίας, είναι ενεργό μέλος της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς και έχει εκδώσει πολλά βιβλία για παιδιά και μελέτες λαογραφικού περιεχομένου. Έχει ενταχθεί στο Μητρώο Επιμορφωτών του προγράμματος «Καινοτόμες Δράσεις ενίσχυσης της φιλαναγνωσίας των μαθητών» και έχει αναλάβει επιμορφωτικό έργο σε ημερίδες επιμόρφωσης εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης.

-Έχετε δεσμούς με την Κύπρο;

Διατηρώ με το νησί δεσμούς αίματος εδώ και τριάντα δύο χρόνια. Ο σύζυγός μου είναι Κύπριος και τα δυο παιδιά μας κατά το ήμισυ. Η κουλτούρα, η νοοτροπία και η μεγάλη σας καρδιά λοιπόν δε μου είναι άγνωστα, γι’ αυτό και δηλώνω ενθουσιασμένη που πατάω για μία ακόμα φορά τα χώματα του μαρτυρικού και ηρωικού νησιού.

-Η ομιλία σας;

Κλήθηκα, να εμπλακώ μαζί σας σήμερα σε δράσεις Αυτοεπίγνωσης, Αυτοελέγχου και Ενσυναίσθησης, για να δούμε πώς μέσα από αυτές επιτυγχάνουμε την ανάπτυξη της Συναισθηματικής Νοημοσύνης και κατ’ επέκταση πώς γινόμαστε καλύτεροι και κάνουμε και τον κόσμο μας καλύτερο.

Πολλοί έχουν τη γνώμη πως η Ενσυναίσθηση είναι ένα άλλο όνομα της Συναισθηματικής Νοημοσύνης. Όχι όμως, δεν είναι η Ενσυναίσθηση ένα άλλο όνομα της Συναισθηματικής νοημοσύνης. Είναι μια σημαντική, μια πολύτιμη διάστασή της μαζί με άλλες δύο που θα αναφέρω στη συνέχεια.

-Τι ονομάζουμε «Συναισθηματική Νοημοσύνη»;

Το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας για τη Συναισθηματική Νοημοσύνη ξεκίνησε το 1973, όταν αποτελέσματα σχετικής έρευνας έδειξαν πως μια ομάδα ειδικών ικανοτήτων, μεταξύ των οποίων η ενσυναίσθηση, η αυτοπειθαρχία και η πρωτοβουλία, έκαναν κάποιους εργαζόμενους να ξεχωρίζουν από άλλους, οι οποίοι απλώς απέδιδαν στο όριο απόδοσης που προσδοκούσε η εταιρία. Από το 1973 και μετά πολλοί επιστήμονες ασχολήθηκαν με τα χαρακτηριστικά και τις διαστάσεις της Συναισθηματικής Νοημοσύνης, αλλά ο όρος έγινε ευρέως γνωστός το 1995 από τον καθηγητή του Χάρβαντ Danniel Goleman, ο οποίος μίλησε στο ομότιτλο βιβλίο του για τη “νοημοσύνη της καρδιάς”. Οι δεξιότητες που όρισε ο Goleman πως συνιστούν τη Συναισθηματική Νοημοσύνη σε συνδυασμό με τα διάφορα μοντέλα που έχουν προταθεί από τότε μέχρι σήμερα δίνουν σχηματικά αυτή την εικόνα για το τι εννοούμε σήμερα με τον όρο «Συναισθηματική Νοημοσύνη». Έτσι λοιπόν:

-Για να πούμε πως ένας άνθρωπος διαθέτει Συναισθηματική Νοημοσύνη τι πρέπει να διαθέτει;

Τις επιμέρους δεξιότητες ΚΑΙ στους τέσσερις παρακάτω τομείς:

  1. Αυτοεπίγνωση · Αυτοδιαχείριση

1α. Αυτοεπίγνωση

Η αυτεπίγνωση συνίσταται στο να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματα, τις σκέψεις, τις ανάγκες μας, τις τάσεις και τις συνηθισμένες αντιδράσεις μας απέναντι σε συγκεκριμένα γεγονότα, προκλήσεις ή άτομα.

Πώς όμως κατανοούμε πραγματικά τα συναισθήματά μας; Πρέπει να αφιερώσουμε αρκετό χρόνο για να τα μελετήσουμε, ώστε να ανακαλύψουμε από πού έρχονται και, κυρίως, το λόγο που αισθανόμαστε έτσι.

Η γνώση του εαυτού μας αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της προσωπική μας ανάπτυξης.

1β. Αυτοδιαχείριση

Η ικανότητα να διαχειριζόμαστε την εσωτερική μας κατάσταση, τις παρορμήσεις και τις διαθέσεις μας. Τα άτομα που διαθέτουν την ικανότητα αυτή μπορούν να αποφύγουν συναισθηματικές εκρήξεις, οι οποίες μπορεί να έχουν αρνητικές συνέπειες τόσο για τους ίδιους όσο και για τους άλλους. Για παράδειγμα, ο εργαζόμενος που θυμώνει από τα άδικα σχόλια του προϊσταμένου του για την ευθύνη του σε μια αποτυχημένη παρουσίαση, αντί να παρασυρθεί από τα συναισθήματά του και να χτυπήσει την γροθιά του στο τραπέζι εκφράζοντας το θυμό του για την άδικη κρίση του προϊσταμένου του, καταφέρνει να διαχειριστεί το θυμό του και περιμένει να περάσει πρώτα η «συγκινησιακή πειρατεία» που τον κατακλύζει, έτσι ώστε στη συνέχεια να επιλέξει ψύχραιμα την αντίδραση που θεωρεί πιο αποτελεσματική.

Η αυτοδιαχείριση εξαρτάται σημαντικά από την αυτοεπίγνωση.

Ελέγχουμε ό,τι γνωρίζουμε. Ό,τι δε γνωρίζουμε μας ελέγχει

  1. Ενσυναίσθηση (Κοινωνική επίγνωση) · Διαχείριση σχέσεων

2α. Κοινωνική επίγνωση ή Ενσυναίσθηση

Η ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς τα συναισθήματα και τις ανάγκες των άλλων και να συμπεριφέρεται ανάλογα. Αν δεν μπορέσουμε να μπούμε στη θέση του συνομιλητή μας και να αντιληφθούμε τα θέματα από τη δική του σκοπιά, δεν μπορούμε να είμαστε επιτυχημένοι στη διαπροσωπική επικοινωνία, ούτε στις προσωπικές ούτε στις επαγγελματικές σχέσεις μας.

Είναι πολύ εύκολο να παγιδευτούμε στα συναισθήματά μας και να παραλείψουμε να δούμε το ζήτημα από την οπτική γωνία του άλλου.

2β. Διαχείριση σχέσεων

Η ικανότητα ενός ατόμου να επικοινωνεί με τους άλλους, να δημιουργεί σχέσεις και να προκαλεί στους άλλους ανθρώπους τις αντιδράσεις που θέλει.

Και πώς μπορούμε να χειριζόμαστε με επιτυχία τις διαπροσωπικές μας σχέσεις και να κάνουμε αποτελεσματικό χειρισμό των συγκρούσεων; Όταν έχουμε επίγνωση τόσο των δικών μας συναισθημάτων όσο και των άλλων.

Οι δύο πρώτες αφορούν εσωτερικές διεργασίες που καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο το άτομο χειρίζεται τα θέματα του εαυτού του, ενώ οι δύο τελευταίες αφορούν εξωτερικές διεργασίες που καθορίζουν πόσο καλά το άτομο χειρίζεται τις σχέσεις του με τους άλλους.

Πρέπει να τονιστεί ότι οι παραπάνω διαστάσεις της Συναισθηματικής Νοημοσύνης είναι ιεραρχικά αλληλοεξαρτώμενες, δηλαδή η μια επηρεάζει την άλλη σε κάποιο βαθμό και η μια οικοδομείται πάνω στην άλλη. Για παράδειγμα, η αυτοδιαχείριση προϋποθέτει την αυτοεπίγνωση, ενώ οι κοινωνικές δεξιότητες βασίζονται σημαντικά στην ενσυναίσθηση.

Βεβαίως πριν από μερικές δεκαετίες στο χώρο των επιχειρήσεων ο όρος “συναίσθημα” έφερε μία αρνητική χροιά, καθώς η εκδήλωση συναισθημάτων σε ένα στέλεχος θεωρούνταν σημάδι αδυναμίας. Σε όλους σχεδόν είναι γνωστή η έκφραση “στα επαγγελματικά δεν χωρούν συναισθηματισμοί”. Αυτό όμως με τα καινούρια δεδομένα δεν μπορεί να ισχύει. Κάθε εργαζόμενος, κουβαλάει στον εργασιακό του χώρο την προσωπική συναισθηματική του agenda.

Στη σημερινή εποχή το συναίσθημα κρίνεται ως σημαντική πηγή πληροφορίας, που αν χρησιμοποιηθεί κατάλληλα, μπορεί να οδηγήσει σε θετικά αποτελέσματα, τόσο όσον αφορά τους επιχειρησιακούς στόχους όσο και τις διαπροσωπικές σχέσεις ανάμεσα στο προσωπικό της εταιρίας. Στο παρελθόν ίσως να ήταν πιο εύκολο να αγνοήσεις ένα συναίσθημα, ιδιαίτερα εάν κάποιος εργαζόταν μόνος του σε ένα γραφείο. Σήμερα όμως, και ειδικότερα στο πλαίσιο της ομαδικής εργασίας, είναι αδύνατο να αγνοηθεί το συναίσθημα, είτε γίνεται λόγος για διαχείριση μιας σύγκρουσης, είτε για τη σύναψη επαγγελματικών ή κοινωνικών δεσμών.

Η ακριβής αντίληψη των συναισθημάτων στον εαυτό μας και τους άλλους, είναι σημαντικός παράγοντας για την καλλιέργεια των διαπροσωπικών σχέσεων στο χώρο εργασίας. Για παράδειγμα, αν κάποιος δεν είναι σε θέση να αντιληφθεί ότι ο συνάδελφος ή προϊστάμενός του έχει θετική ή αρνητική διάθεση, μπορεί να προβεί σε συμπεριφορές που δεν προωθούν την καλή συνεργασία.

Σύμφωνα με έρευνες το 80% της αποτελεσματικότητας των στελεχών οφείλεται στην ικανότητα συναισθηματικής νοημοσύνης που διαθέτουν.

-Γιατί κρίνεται απαραίτητη η ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης από μικρή ηλικία;

Σε αντίθεση με τη γνωστική νοημοσύνη (IQ) που αναπτύσσεται τα πρώτα χρόνια της ηλικίας μας, η Συναισθηματική Νοημοσύνη (EQ) μπορεί να αναπτυχθεί καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Η ανάπτυξη και η καλλιέργεια στοιχείων της Συναισθηματικής Νοημοσύνης ξεκινάει στα πρώτα στάδια της ζωής μας και συνεχίζει να διαμορφώνεται κατά τη διάρκεια της σχολικής μας ηλικίας. Στις μεγαλύτερες ηλικίες, η οικοδόμηση συνεχίζεται πάνω στις αρχικές συναισθηματικές δεξιότητες.

Κατόπιν λοιπόν των όσων αναφέρθηκαν η ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης στα παιδιά από μικρή ηλικία τούς δίνει την ευκαιρία:

  • Να γνωρίσουν τον εαυτό τους, η γνώση του εαυτού μας αποτελεί τον θεμελιώδη λίθο της συναισθηματικής νοημοσύνης
  • Να έρθουν αντιμέτωπα με τα συναισθήματά τους, να τα συνειδητοποιήσουν, να τα ονοματίσουν και να κατανοήσουν τις αιτίες εμφάνισής τους.
  • Να μάθουν πως κάθε συναίσθημα είναι αποδεκτό και ότι καθένα από αυτά έχει ένταση και αποχρώσεις (χαρά-ενθουσιασμός), (φόβος-τρόμος-πανικός) κ.λπ.
  • Να μυηθούν σε τρόπους ελέγχου και διαχείρισης των συναισθημάτων τους, ιδίως των αρνητικών, όπως ο θυμός, ο φόβος, η ζήλια, η ντροπή.
  • Να συνειδητοποιούν ποια είναι τα κίνητρα κάθε φορά που υποκινούν τις ενέργειές τους
  • Να μπορούν να κατανοούν τα συναισθήματα των άλλων, να αποκτήσουν δηλαδή την Ενσυναίσθηση, ικανότητα με την καλλιέργεια της οποίας θα ασχοληθούμε  ιδιαίτερα στο εργαστήριο που θα ακολουθήσει.

Γιατί όμως λέμε πως το παιδί που θα αποκτήσει τη δυνατότητα της Ενσυναίσθησης (ικανότητα που προϋποθέτει, επαναλαμβάνω, την αυτογνωσία και τον αυτοέλεγχο) όχι μόνο έχει καλύτερες διαπροσωπικές σχέσεις με τους συνομηλίκους του, αλλά και μεγάλες πιθανότητες να συμμετάσχει μεγαλώνοντας στη δημιουργία ενός «κόσμου με καρδιά»;

Ας παρακολουθήσουμε την αλυσιδωτή αντίδραση σε ένα ταξίδι με τίτλο:

Από το «ξέρω γιατί αισθάνομαι εγώ»  στο «νιώθω πώς αισθάνεσαι εσύ».Έως το «κάνω τον κόσμο καλύτερο»

  1. Αντο παιδί αισθάνεται σεβαστό, παίρνει φροντίδα, ενισχύεται θετικά, μαθαίνει να εκτιμά τον εαυτό του, βοηθιέται να αναγνωρίζει/να κατανοεί/ και να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του τότε
  • αισθάνεται δυνατό να κάνει πράγματα
  1. Αν το παιδί αισθανθεί δυνατό να κάνει πράγματα, τότε
  • ξεφεύγει από τον εγωκεντρισμό,
  • αρχίζει να νοιάζεται για τον άλλον,
  • προχωράει σταδιακά σε κοινοτική δράση.
  1. Αν προχωρήσει σε κοινοτική δράση, τότε
  • βιώνει επιτυχία,
  • ενισχύεται ακόμα περισσότερο η πίστη στον εαυτό του
  1. Αν ενισχυθεί η πίστη για τον εαυτό του, τότε
  • διαμορφώνει εικόνα αυτοαποτελεσματικότητας ,
  • αισθάνεται αύταρκες και πλήρες.
  1. Αν καταφέρει να νιώσει αύταρκες και πλήρες, τότε
  • υιοθετεί και κάνει τρόπο ζωής το νοιάξιμο

και τη φροντίδα γενικά για τον «άλλον».

Γιατί η ενσυναίσθηση αυτό ακριβώς απαιτεί: να αναλαμβάνεις ενεργό ρόλο στο ενδεχόμενο πρόβλημα του άλλου σκεπτόμενος «τι μπορώ να κάνω γι’ αυτόν;»

Το κέρδος:Ως παιδί η στάση του αυτή της φροντίδας και της προσφοράς ίσως παραδειγματίσει και άλλα παιδιά,

ως έφηβος μπορεί να μυήσει συνομηλίκους του σε τέτοιου είδους συμπεριφορές, ως πατέρας θα περάσει τη δική του προίκα καλοσύνης στα παιδιά του κι εκείνα ίσως στα δικά τους.

-Στα νηπιαγωγεία οι εκπαιδευτικοί διαθέτουν μέσα και εργαλεία για την καλλιέργεια της συναισθηματικής νοημοσύνης;

Πολλά,  το θεατρικό παιχνίδι και τα παιχνίδια ρόλων, το κουκλοθέατρο και άλλα που όλοι γνωρίζουμε. Σήμερα όμως εδώ θα εστιάσουμε στο πώς οι αφηγήσεις ιστοριών μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να κατακτήσουν την Αυτογνωσία και την Ενσυναίσθηση.

Οι ιστορίες που είναι γραμμένες για μικρά παιδιά αγγίζουν πλέον μια μεγάλη γκάμα ζητημάτων που τα απασχολούν:

  • οικογενειακές συγκρούσεις
  • αίσθημα μειονεξίας ή διαφορετικότητας
  • έλλειμμα αγάπης
  • προβλήματα συνεργασίας
  • ζήλειας
  • απομόνωσης
  • απόρριψης κι ένα σωρό άλλων.

-Πώς όμως καταφέρνουν να ξεκλειδώσουν τον συναισθηματικό κόσμο των παιδιών και να ενισχύσουν την Ενσυναίσθηση;

Η πλοκή μιας ιστορίας με τις συγκρούσεις που περιγράφονται καθώς εξελίσσεται, με τον χαρακτήρα και τα καμώματα των ηρώων της, δημιουργεί τις ιδανικές προϋποθέσεις και το κατάλληλο κλίμα για συζήτηση στην τάξη και για «ασκήσεις επί χάρτου». Τα παιδιά, με ανάλογες ερωτήσεις και επισημάνσεις του εκπαιδευτικού, μπαίνουν στη διαδικασία, ανασύροντας δικές τους εμπειρίες,

  • να απενοχοποιηθούν από τα δυσάρεστα συναισθήματα που έχουν κατά             καιρούς νιώσει, διαπιστώνοντας πως και οι ήρωες κάπως έτσι                                             αισθάνονται σε ανάλογες περιπτώσεις
  • να ονοματίσουν τα συναισθήματά τους εμπλουτίζοντας το λεξιλόγιο συναισθημάτων
  • να σκεφτούν με ποιους τρόπους τα πρόσωπα της ιστορίας μπορούν να λύσουν τα προβλήματα και τις συγκρούσεις που προκύπτουν
  • να συζητήσουν με το δάσκαλο και μεταξύ τους για το κατά πόσο οι λύσεις που επιλέγουν να δώσουν οι ήρωες είναι ανάλογες με τη θεμιτή κοινωνική                συμπεριφορά
  • να αντιληφθούν τη θέση και την οπτική των περιφερειακών ηρώων
  • να ανακαλύψουν ότι τα δυσάρεστα, κυρίως, συναισθήματα κλιμακώνονται σε ένταση και ότι μπορούν να εκφραστούν με διαφορετικούς τρόπους.

Έτσι λοιπόν, με αφορμή μια ιστορία που αναδεικνύει κάποιο θέμα ή κάποια αξία που θα επιθυμούσαμε ως εκπαιδευτικοί να προβάλουμε, μπορούμε να εμπλέξουμε τα παιδιά σε βιωματικές δραστηριότητες που ξεκλειδώνουν τον συναισθηματικό τους κόσμο και κάνουν πιο εύληπτο το μήνυμα της αφήγησης.

Αν μέσα στις συλλογικές αυτές δραστηριότητες ενθαρρύνουμε τα μικρά, αλλά πετυχημένα βήματα των παιδιών σε στόχους προσιτούς για το επίπεδό τους που θα έχουμε, τα βοηθάμε να πιστέψουν στις ικανότητές τους, να ενισχύσουν την αυτοεικόνα τους και με προίκα την εμπιστοσύνη στον εαυτό τους, την αίσθηση δύναμης και την αυτοπεποίθηση να προχωρήσουν σε περαιτέρω δράσεις και κοινωνική προσφορά.

-Σχολείο και Λογοτεχνία δίνουν ευκαιρίες;

Συνοψίζοντας λοιπόν θα έλεγα πως από τη μια το σχολείο, με το έμψυχο δυναμικό και τα μέσα που διαθέτει, και από την άλλη η Λογοτεχνία με τις ιστορίες της μπορούν να προσφέρουν τις ευκαιρίες και τις δυνατότητες για μια εκπαιδευτική προσέγγιση που θα έχει ως  στόχο την καλλιέργεια των συναισθημάτων, την αναγνώρισή τους, το έλεγχό τους, τη διαχείρισή τους, την προσφορά και το μοίρασμά τους σε άλλους και με άλλους.

-Τι γίνεται στην ψηφιακή μας εποχή;

Τα αποτελέσματα μιας πρόσφατης έρευνας έδειξαν πως, ενώ η ψηφιακή εποχή μας έχει προσφέρει σε όλους μας κοινωνική δικτύωση και πλήθος διασυνδέσεων, την τελευταία δεκαετία έχει ελαττωθεί η επαφή πρόσωπο με πρόσωπο των ανθρώπων με αποτέλεσμα να έχει μειωθεί κατά 48% το ενδιαφέρον τους για τους άλλους. Σύγχρονες μελέτες επίσης έχουν συνδέσει τη διαπιστωμένη χαμηλή ενσυναίσθηση με αυξημένη παρενόχληση, ναρκισσισμό, άκαμπτα συστήματα πεποιθήσεων και απάθεια πολιτών. Ως εκπαιδευτικοί λοιπόν έχουμε ηθική επιταγή να επανεξετάσουμε το πώς διδάσκουμε στα παιδιά να ενδιαφέρονται για τον συνάνθρωπο σε ένα μέλλον που διαγράφεται ακόμα πιο ψηφιοποιημένο.

-Περνάτε αυτά τα μηνύματα στα βιβλία σας;

Αποφάσισα να ασχοληθώ με τη συγγραφή βιβλίων που στόχο έχουν να προάγουν τη συναισθηματική νοημοσύνη των παιδιών όταν στις αρχές του 2000, κατά τη Μετεκπαίδευσή μου στο Μαράσλειο Διδασκαλείο, διάβασα περί αυτής στο Μάθημα Ψυχολογίας. Από εκεί και μετά ενδιαφέρθηκα, έψαξα, μελέτησα και  έγραψα -με αφορμή διάφορα περιστατικά από τη σχολική και την προσωπική μου ζωή- τις πρώτες ιστορίες που αναδείκνυαν συναισθήματα και πρόβαλαν προς κρίση του αναγνώστη θετικές ή αρνητικές συμπεριφορές. Η σειρά «Βιβλία που προάγουν τη συναισθηματική νοημοσύνη» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Σαββάλας και αριθμεί πλέον 30 τίτλους, τον Ιανουάριο θα προστεθούν δύο ακόμα. Δηλώνω ευτυχής που αγκαλιάζονται τόσα χρόνια από παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικούς, οι τελευταίοι δε τα θεωρούν εργαλεία της δουλειάς τους. Οι προτάσεις μου στις τελευταίες σελίδες κάθε βιβλίου σκοπό έχουν να δώσουν το στίγμα της προσέγγισης προκειμένου να εξυπηρετηθεί ο στόχος. Ωστόσο, επειδή η συναισθηματική νοημοσύνη, όπως προανέφερα, αναπτύσσεται σε όλα τα στάδια, αντίστοιχες προτάσεις για την προαγωγή της έχουν όλα, μα όλα τα βιβλία μου που ανήκουν σε σειρές, και αυτά ακόμα που απευθύνονται σε παιδιά που τελειώνουν το δημοτικό. Θα τις βρείτε πάντα στις τελευταίες σελίδες τους.

 

 

 

 

 

 

Print Friendly

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ