Η εκποίηση της ειδικής εκπαίδευσης: Ποιοί, πως, γιατί

Του ΑΝΤΩΝΗ ΣΚΟΡΔΙΛΗ

Η εκποίηση της ειδικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα που ξεκίνησε από το 2004 και εξελίσσεται μέχρι σήμερα είναι μια πολύ διδακτική ιστορία. Αν αναγνωστεί σωστά μπορεί να αποδειχθεί χρησιμότατη. Ώστε κάποια στιγμή στο κοντινό μέλλον οι βαριές απώλειες να αρχίσουν αν μη τι άλλο να αναπληρώνονται.

Ας διατρέξουμε με πνεύμα επιγραμματικό το “ιστορικό” της εκποίησης, δίνοντας έμφαση στην ουσία και προσπερνώντας τις λεπτομέρειες:

*Στις αρχές του αιώνα ψηφίστηκε ο νόμος 2817/2000 ο οποίος ήταν για τα Ελληνικά δεδομένα ένας ενταξιακός νόμος. Εξ’ ου και γέννησε κλίμα προσδοκιών στους γνωρίζοντες το “αντικείμενο”. Η μετουσίωση των προσδοκιών σε πράξη είχε ως σημείο αναφοράς της τα πρώτα στην ελληνική ιστορία αναλυτικά προγράμματα ειδικής εκπαίδευσης (χρηματοδότηση ΕΠΕΑΕΕΚ) η μελέτη και συγγραφή των οποίων ολοκληρώθηκε στα μέσα του 2002. Στα πλαίσια της ενταξιακής λογικής του ν. 2817 “προχώρησε” την ίδια περίοδο και ο αναγκαίος σχεδιασμός  Κέντρων Διάγνωσης Αξιολόγησης Υποστήριξης (ΚΔΑΥ) ανά τη χώρα, ή αλλιώς των απαραίτητων σημείων αναφοράς για την εκπαιδευτική ένταξη των χιλιάδων παιδιών με αναπηρία και/ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.

*Τα υπό εφαρμογή αναλυτικά προγράμματα ειδικής εκπαίδευσης ουδέποτε στην πράξη εφαρμόστηκαν ως αυτό που ήταν και για το οποίο σχεδιάστηκαν, δηλαδή ως  . ενιαίο “σύστημα γνώσης και υποστήριξης” μιας αληθούς απόπειρας προοδευτικής αναβάθμισης της ειδικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Αντί αυτού, αντί δηλαδή να αξιοποιηθούν στο όνομα του δικαιώματος στην ισότιμη εκπαίδευση των παιδιών με αναπηρία και/η ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, αξιοποιήθηκαν υπέρ της … τσέπης καμπόσων επιτηδείων. Ανάμεσα τους ήταν και ουκ ολίγοι από αυτούς που είχαν μετάσχει στην συγγραφή τους! Τούτο έγινε με την τυπική – για την δημιουργία επιχειρηματικής υπεραξίας – μέθοδο του κατακερματισμού.

eidikiagogi3

*Το μεγάλο γλέντι έγινε από το 2004 και μετά, την “ένδοξη” εποχή Καραμανλή Με πρωτεργάτες κάποιους ευνοούμενους πανεπιστημιακούς της εποχής εκείνης, εκατοντάδες προγράμματα άρχισαν να πωλούνται στην πιάτσα ως “επιμορφωτικά” σεμινάρια αντί μερικών χιλιάδων ευρώ έκαστο, ευτελίζοντας έμπρακτα το ενιαίο σύστημα γνώσης και υποστήριξης του οποίου ήταν κομμάτια. Στο “κόλπο” σταδιακά μπήκαν πολλοί, η πίτα ήταν μεγάλη και διέθετε μερτικό για όλους. Ανάμεσά τους ήταν και μέχρι κάποιοι φορείς εκπροσώπησης των ατόμων με αναπηρία που έλαβαν και αυτοί το μερτικό τους.

*Η εύρεση πελατείας για τα “επιμορφωτικά” σεμινάρια μόνο δύσκολη υπόθεση δεν ήταν, ουρές οι άνεργοι εκπαιδευτικοί αλλά και οι φοιτητές – υποψήφιοι άνεργοι για το “χαρτί” που πωλείτο ως προσόν διορισμού τους.

*Σε ότι αφορά τα ΚΔΑΥ, που θα έπρεπε θεωρητικά να αποτελούν (και να αντιμετωπίζονται ως) τα σημεία αναφοράς για την προοδευτική ανάπτυξη του συστήματος, λειτούργησαν εν πολλοίς επαφιόμενα στον … πατριωτισμό των στελεχών τους. Πλημμελής στελέχωση, έλλειψη κρίσιμων με βάση τα “προβλεπόμενα” εκ του ρόλου τους ειδικοτήτων, χώροι ακατάλληλοι, έλλειψη χρηματοδοτήσεων ακόμα και για φωτοτυπικό χαρτί, σε ουκ ολίγες περιπτώσεις έλλειψη ακόμα και των στοιχειωδών ερωτηματολογίων για την  ανίχνευση των μαθησιακών δυσκολιών! Την ίδια στιγμή: Λόγω υψηλής ζήτησης των υπηρεσιών και πρακτικών αδυναμιών κάλυψής τους, οι λίστες αναμονής των υποψηφίων (για διάγνωση και αξιολόγηση) ήταν τεράστιες, ο χρόνος αναμονής ιδιαίτερα στα ΚΔΑΥ του πολυπληθούς λεκανοπεδίου κυμαινόταν από ένα ως και τρία χρόνια!

*Λίγο πριν την αυλαία της κυβέρνησης Καραμανλή και αφού το “γλέντι” είχε ήδη κλείσει μια γεμάτη πενταετία, επιχειρήθηκε μια παράσταση προόδου που όμοιά της δεν έχει σημειωθεί ποτέ σε σύγχρονη δυτική χώρα. Μέσα του 2008, επιχειρώντας να παραστήσουν ότι αναβαθμίζουν τα ΚΔΑΥ που οι ίδιοι υποβάθμισαν, οι τότε επικεφαλής του υπουργείου παιδείας τα μετονόμασαν (Ν. 3699/2008). Σε Κέντρα Διάγνωσης, Διαφοροδιάγνωσης, Υποστήριξης (ΚΕΔΔΥ), αντικαθιστώντας δηλαδή την σαφή λέξη – έννοια “αξιολόγηση” με την ακατάληπτη και παγκοσμίως αδόκιμη “διαφοροδιάγνωση”. “Η επιστήμη σηκώνει τα χέρια ψηλά”, μας είχε τότε σχολιάσει  η καθηγήτρια παιδαγωγικής σχολής πανεπιστημίου Πατρών Βενέτα Λαμπροπούλου υπό την εποπτεία της οποίας είχαν μερικά χρόνια πριν σχεδιαστεί τα αναλυτικά προγράμματα. Το σχόλιό της τα λέει όλα…

*Η γελοιότητα της μετονομασίας των ΚΔΑΥ σε ΚΕΔΔΥ δεν ήταν η μόνη του Ν. 3699/2008, υπήρχαν και άλλες εξίσου απροσχημάτιστες. Όμως μένουμε σε αυτή διότι είναι η πλέον χαρακτηριστική. Εύκολα γίνεται κατανοητό ότι η μετονομασία σε τίποτε δεν βοήθησε, αντίθετα από το 2009 και μετά ίσχυσε το “κάθε πέρυσι και καλύτερα”. Μέχρι τις 7 Μαρτίου 2012 όταν με τα προσχήματα τελείως πλέον εξευτελισμένα ανακοινώθηκε και το “τυπικόν” της κατάργησης των ΚΕΔΔΥ ως αυτόνομων κέντρων – σημείων αναφοράς του συστήματος ειδικής εκπαίδευσης στη χώρα και η υποβάθμισή τους. Δια της ένταξής τους ως “παρεχόμενες υπηρεσίες” στις ενιαίες διευθύνσεις εκπαίδευσης.

*Την τελευταία τριετία το πάλαι ποτέ υπό διαμόρφωση σύστημα ειδικής εκπαίδευσης έχει εκφυλιστεί σε κακό ανέκδοτο. Ευφημισμοί επί ευφημισμών – από το υπουργείο παιδείας κάποιοι “φωστήρες” τόλμησαν να ορίσουν ως πρόοδο την κατάρρευση στο όνομα δήθεν της ενιαίας εκπαίδευσης/συνεκπαίδευσης μαθητών με αναπηρία και μη που αποτελεί το εκπαιδευτικό ιδεώδες – υποκατέστησαν κάθε έννοια σοβαρής και υπεύθυνης αντιμετώπισης, ενώ σε ουκ ολίγες πλέον περιπτώσεις τα προβλήματα απέκτησαν χαρακτήρα εκρηκτικό. Ενδεικτικά μόνο αναφέρουμε τις πολύ άγριες καταστάσεις που πολλάκις δημιουργήθηκαν σε βάρος νεαρών εκπαιδευτικών που παντελώς ανεκπαίδευτοι ανέλαβαν στηρίξεις μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (στο πλαίσιο των προγραμμάτων “παράλληλων στηρίξεων”, χρηματοδότηση ΕΣΠΑ) από γονείς εξαγριωμένους για την παντελή έλλειψη εκπαιδευτικής στήριξης των παιδιών τους. Κοινωνικοί αυτοματισμοί λίαν επικίνδυνοι.

*Για τις ακόμα μεγαλύτερες ανοησίες (υπό διαβούλευση νέο σχέδιο νόμου για την ειδική εκπαίδευση που αποσύρθηκε) του τελευταίου χρόνου δεν θα κάνουμε ιδιαίτερη μνεία. Θα μείνουμε στα τελείως πρόσφατα, ήτοι στην προεργασία ενός ακόμα σχεδίου νόμου που σε εύλογο χρόνο (πριν τις αρχές της επόμενης σχολικής χρονιάς) θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί. Εκφράζοντας την ευχή – με αφορμή και την δια νόμου αντικατάσταση του παρωχημένου όρου “ειδική αγωγή” με τον σωστό “ειδική εκπαίδευση” – να δοθεί τέλος στην εποχή των ευφημισμών και να ιδωθεί, ειπωθεί και αντιμετωπιστεί ως έχει η πραγματικότητα.

Print Friendly

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here