Γιατί ωφελεί η εγκατάλειψη των ορυκτών καυσίμων

Του ΣΤΑΘΗ ΛΙΔΩΡΙΚΗ

Η ανάπτυξη αποτελεσματικών και βιώσιμων ενεργειακών συστημάτων, τα οποία βασίζονται σε ανανεώσιμη ενέργεια και τεχνολογίες έξυπνων δικτύων (smart grids), δεν αποτελεί μόνο μια περιβαλλοντική ανάγκη αλλά και μια κοινωνική και οικονομική αναγκαιότητα. Μέχρι σήμερα η παγκόσμια κοινότητα, για την κάλυψη των ενεργειακών της αναγκών, βασίζεται σε ποσοστό περίπου 80 %, στα ορυκτά καύσιμα (πετρέλαιο, άνθρακας, φυσικό αέριο), ενώ το κόστος (κοινωνικό, περιβαλλοντικό και οικονομικό) είναι πολύ υψηλό και οι ανισότητες που δημιουργούνται από την εξάρτηση αυτή τεράστιες. Η αυξανόμενη στάθμη της θάλασσας, το λιώσιμο των παγετώνων, οι καταιγίδες, οι ξηρασίες και οι πλημμύρες, όλες αυτές οι φυσικές διεργασίες, που τεχνητά εντείνονται από την παγκόσμια υπερθέρμανση, θα επηρεάσουν τη γεωργία, την αλιεία, τις μεταφορές και τον τουρισμό σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό. Αν η κλιματική αλλαγή παραμείνει, σε μεγάλο βαθμό αμείωτη, τα μεταβαλλόμενα οικοσυστήματα και τοπία, οι απώλειες βιοποικιλότητας, η αύξηση των τροπικών ασθενειών και οι ελλείψεις σε τρόφιμα και νερό, θα οδηγήσουν σε μια άνευ προηγουμένου κλίμακα οικονομικών και βιοποριστικών απωλειών.

Ακόμη και αν παραβλέψει κανείς την κλιματική αλλαγή, που θεωρείται ως η μεγαλύτερη πρόκληση του αιώνα, η μετάβαση από το σημερινό ενεργειακό σύστημα αποτελεί επιτακτική κοινωνική, περιβαλλοντική και οικονομική αναγκαιότητα, δεδομένου ότι η εξάρτηση της παγκόσμιας οικονομίας από τα ορυκτά καύσιμα έχει διαμορφώσει ένα αδικαιολόγητα υψηλό κόστος για την οικονομία.

Πρώτον: Η καύση άνθρακα και πετρλαίου μολύνει τον αέρα και τα νερά. Για παράδειγμα η Κίνα, για να αντιμετωπίσει την μόλυνση και τα συνεπακόλουθα προβλήματα υγείας των κατοίκων της, θα πρέπει να απορροφά ετησίως περίπου 10 % του συνολικού ΑΕΠ.

Δεύτερον:  Τα εξαρτώμενα, σε μεγάλο βαθμό, από τα ορυκτά καύσιμα ενεργειακά συστήματα, αναγκάζουν πολλές χώρες να εξαρτώνται από τις εισαγωγές των καυσίμων αυτών. Παρά το τεράστιο δυναμικό για την ανανεώσιμη ενέργεια, πολλές χώρες βασίζονται σε εισαγωγές για το μεγαλύτερο μέρος των αναγκών τους σε καύσιμα και ηλεκτρική ενέργεια, σε ποσοστό που μερικές φορές φθάνει και το 90 % ή και περισσότερο.

Τρίτον:  Σχετικά με τις ενεργειακές επιδοτήσεις, επικρατεί η εντύπωση ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μπορούν να επιβιώσουν μόνο με την βοήθεια των κυβερνήσεων, οι οποίες δημοσιονομικά τις ευνοούν έναντι των συμβατικών πηγών ενέργειας. Στην πραγματικότητα, όμως, ισχύει το αντίθετο. Κατά τα τελευταία 20 χρόνια οι κρατικές επιδοτήσεις για τα ορυκτά καύσιμα  είναι περίπου 12πλάσιες εκείνων για την ανανεώσιμη ενέργεια. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι μόνο το 2008 οι επιδοτήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο της παραγωγής ορυκτών καυσίμων ήταν $ 558 δισεκατομμύρια εκ των οποίων 312  για προϊόντα πετρελαίου, 204 για φυσικό αέριο και 40 για άνθρακα. Η αντίστοιχη επιδότηση για ανανεώσιμη ενέργεια και βιοκαύσιμα ήταν μόλις  47 δισεκατομμύρια το 2007.

Υπάρχουν πολλοί λόγοι που συνηγορούν ότι, κατά τον παρόντα αιώνα, στην παγκόσμια οικονομία θα κυριαρχήσουν οι χώρες εκείνες που μπορούν να παράγουν ενέργεια με καθαρό τρόπο και την χρησιμοποιούν κατά τον πλέον αποδοτικό τρόπο. Τρία χαρακτηριστικά παραδείγματα χωρών, που ήδη έχουν δεσμευτεί για την επιτάχυνση  πράσινης ενέργειας, δείχνουν από τα πρώτα στάδια υλοποίησης, τα κοινωνικο-οικονομικά οφέλη.

Στη Γερμανία, μόνο στη βιομηχανία ανανεώσιμης ενέργειας έχουν ήδη δημιουργηθεί 340.000 θέσεις εργασίας.

Η Νότιος Κορέα φιλοδοξεί να είναι η πρωτοπόρα δύναμη στην Ασία στον τομέα καθαρής τεχνολογίας και προβλέπει ότι η αξία των εξαγωγών σε ενέργεια να φθάσει το 2015 στο ποσό των 36,2 δισεκατομμυρίων.

Η Δανία έχει αποσυνδέσει την οικονομική της ανάπτυξη από την ενεργειακή κατανάλωση, επεκτείνοντας κατά τα τελευταία 20 χρόνια την οικονομία της πάνω από το 1/3, ενώ έχει περιορίσει τη συνολική κατανάλωση ενέργειας. Συνολικά, το 43 % της ηλεκτρικής ενέργειας στη Δανία προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές, με την αιολική ενέργεια να αποτελεί το 28 %. Σύμφωνα, δε, με το Υπουργείο Ενέργειας και Κλίματος η Δανία ως το 2050 θα εξαλείψει την εξάρτησή από ορυκτά καύσιμα.

Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι τέτοιες φιλοδοξίες πράσινης ενέργειας έχουν βλάψει, οικονομικά ή με άλλον τρόπο, τις τρεις αυτές χώρες. Στην πραγματικότητα φαίνεται να έχουν αντιμετωπίσει τη σημερινή παγκόσμια οικονομική κρίση πολύ καλύτερα απ’ ότι άλλες χώρες.

Με τις τεράστιες και μέχρι σήμερα ενεκμετάλλευτες δυνατότητες της ανανεώσιμης ενέργειας και των βελτιώσεων στην ενεργειακή αποδοτικότητα, το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα, από την παραγωγή μέχρι την τελική χρήση, μέχρι τα μέσα του αιώνα, σε κάθε τομέα, δεν θα είναι αναγνωρίσιμο με αυτό που υπάρχει σήμερα.

Πρώτον: Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας  και αποτελεσματικότητα θα είναι στενά συνδεδεμένα. Σύμφωνα με σχετικούς υπολογισμούς, αν ανανεώσιμες πηγές και ενεργειακή αποτελεσματικότητα εφαρμόζονται συνδυασμένα, μέσα στα επόμενα 20 χρόνια πάνω από το 50 %  των παγκόσμιων ενεργειακών αναγκών μπορούν να καλυφθούν από ανανεώσιμες πηγές, ενώ μέχρι το 2050 η ενσωμμάτωση αυτή να  οδηγήσει ολόκληρες χώρες να βασίζονται πλήρως σε ανανεώσιμες πηγές, με αποτέλεσμα οι τοπικοί ρύποι και οι εκπμπές αερίων θερμοκηπίου να βρίσκονται κοντά στο μηδέν.

Δεύτερον: Ηλεκτρικά δίκτυα, τα οποία σήμερα τροφοδοτούνται σχεδόν αποκλειστικά από μονάδες ορυκτών καυσίμων και υδροηλεκτρικής ενέργειας, θα είναι όλο και περισσότερο ένας χώρος από ηλιακές, αιολικές, βιομάζα, μικρά υδροηλεκτρικά και άλλες ανανεώσιμες αρθρωτές εγκαταστάσεις (modular facilities). Δισεκατομμύρια ανθρώπων, σε αγροτικές περιοχές μακρυά από το υπάρχον ηλεκτρικό δίκτυο, θα αποκτήσουν πρόσβαση σε ηλεκτρική ενέργεια, όχι με επέκταση του υπάρχοντος δικτύου, αλλά μέσω αποκεντρωμένης παραγωγής που θα αξιοποιεί τοπικές ενεργειακές πηγές, είτε είναι ηλιακό φως, αέρας, νερό, αγροτικά και βιομηχανικά υπολείμματα ή όποιος συνδυασμός αυτών. Βιοκαύσιμα από άλγες, χορτολίβαδα και υπολείμματα καλλιεργειών θα συμβάλλουν,  επίσης, στη μείωση της ζήτησης για πετρέλαιο.

Η διαλείπουσα φύση της αιολικής και ηλιακής ενέργειας, μπορεί να μετριαστεί με περαιτέρω επέκταση και καινοτόμες τεχνολογίες αποθήκευσης, καθώς επίσης και με το σχεδιασμό έξυπνων δικτύων.

Ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιούμε σήμερα ενέργεια θα αλλάξει με πιο αποτελεσματικές συσκευές, καθώς επίσης και με την ανάπτυξη καινοτομιών, οι οποίες ακόμη δεν έχουν αναπτυχθεί εμπορικά, όπως για παράδειγμα το λεωφορείο “Straddling Bus” που πρόκειται να κατασκευαστεί στο Πεκίνο και τα κεραμίδια τα οποία θα αλλάζουν χρώμα αντανακλώντας θερμότητα το καλοκαίρι και απορροφώντας θερμότητα το χειμώνα.

Το λεωφορείο “straddling bus” θα είναι ένα λεωφορείο που θα «ίπταται» πάνω από τα αυτοκίνητα σε ύψος 4 με 4.50 μέτρων και θα καταλαμβάνει 2 λωρίδες κυκλοφορίες χρησιμοποιώντας ράγες. Το λεωφορείο,  χωρητικότητας 1.400 επιβατών, με την ηλεκτρική παροχή ενέργειας θα μπορεί να φτάσει τα 60 χλμ/ώρα. Η εμπορική ανάπτυξη των καινοτομιών αυτών θα συμβάλλει στη μείωση των αναγκών για παραγωγή ενέργειας από συμβατικά καύσιμα.

Ένα κλιματικά φιλικό περιβάλλον, που βασίζεται σε τεχνολογίες ανανεώσιμης ενέργειας, είναι τεχνικά εφικτό και κοινωνικά, περιβαλλοντικά και οικονομικά προτιμώμενο. Παρά, όμως, τις προωθήσεις ανανεώσιμων πηγών, το μίγμα των τεχνολογιών που θα τροφοδοτήσουν την παγκόσμια κοινωνία και θα μειώσουν τις ενεργειακές μας ανάγκες κατά τις επόμενες δεκαετίες, δεν θα αναπτυχθεί αυτόματα, τουλάχιστον όχι αρκετά γρήγορα. Αρκετές χώρες δεν έχουν πειστεί ότι πηγαίνοντας προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα είναι προς το συμφέρον τους ή αξίζει η απαιτούμενη επένδυση. Η εξεύρεση του κατάλληλου δρόμου απαιτεί την διαμόρφωση οδικών χαρτών, ενεργειακής πολιτικής, οι οποίοι θα παρέχουν συγκεκριμένα βήματα προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα, η οποία θα είναι προς όφελος των πολιτών. Οι οδικοί χάρτες παίζουν κρίσιμο ρόλο στην αναγνώριση ποιες πολιτικές είναι καλύτερες για τις ειδικές συνθήκες σε μια συγκεκριμένη χώρα ή περιοχή.

Παγκόσμια, οι προδιαγραφές ενεργειακής αποδοτικότητας παρέχουν κίνητρα για τις επιχειρήσεις να μειώσουν τις εκπομπές άνθρακα και εκείνες των προϊόντων τους. Για παράδειγμα, οι άδειες για τα κτίρια στη Γερμανία ενθαρρύνουν αναβαθμίσεις υποδομών και βιώσιμη συμπεριφορά καταναλωτών. Προγράμματα μόνωσης κατοικιών βοηθούν οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα να βελτιώσουν την ενεργειακή αποδοτικότητα των σπιτιών τους.

Οι τεχνολογίες είναι διαθέσιμες, οι πολιτικές έχουν αναπτυχθεί και τα οικονομικά ωφέλη έχουν αποδειχθεί. Η παγκόσμια κοινότητα μπορεί να σκιαγραφήσει το ενεργειακό μέλλον και να αποχαιρετήσει την μη βιώσιμη χρήση των ορυκτών καυσίμων. Εκείνο που χρειάζεται είναι η πολιτική βούληση για δημιουργία ενός ενεργειακού συστήματος που θα είναι προς όφελος των ανθρώπων.

 

Print Friendly, PDF & Email

1 ΣΧΟΛΙΟ

  1. ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΟΓΟΣ…

    «….Ένα στοιχείο, γνωστό πιο πολύ μεταξύ των ειδικών και σχετικά άγνωστο στο ευρύτερο κοινό είναι το ότι «σύμφωνα με τις χημικές αναλύσεις οι ελληνικοί λιγνίτες δεν περιέχουν Θειάφι (S) επειδή το περιβάλλον όπου δημιουργήθηκαν το αποτελούσαν ανθρακικά πετρώματα και τα βαρέα τοξικά μέταλλα δεσμεύονται από τα φίλτρα των Ατμο-Ηλεκτρικών Σταθμών. Αυτός είναι και ο λόγος, όπως αναφέρθηκε στην Ημερίδα, που δεν έχουμε στην ελληνική επικράτεια «όξινη βροχή». Άρα ο ελληνικός λιγνίτης όταν καίγεται επιβαρύνει το περιβάλλον με διοξείδιο του άνθρακα. Και αυτό δεν αμφισβητείται. Αμφισβητείται όμως κάτι άλλο. Το πόσο στη συγκεκριμένη συγκυρία θα μπορούσαμε να εγκαταλείψουμε το λιγνίτη. Και να πάμε πού; Το φυσικό αέριο βέβαια δίνει με την καύση του ¼ λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα αλλά το φέρνουμε απ’ έξω, το χρυσοπληρώνουμε και μας απειλούν οι γείτονες ότι μπορεί και να μας το κόψουν. Το ίδιο και με το υγραέριο. Εμφανίστηκε επίσης και ένα λόμπι, δηλαδή μια ομάδα οργανωμένων συνηγόρων, του λιθάνθρακα στον ελληνικό χώρο. Που ζητούσε τι πράγμα; Να φτιαχτεί εργοστάσιο εδώ και να καίμε ένα προϊόν που δεν διαθέταμε ούτε ένα κιλό εκμεταλλεύσιμης πρώτης ύλης και θα τη φέρναμε όλη απ’ έξω. Για να πάρουμε έτσι και μια ιδέα για τα συμφέροντα που έκανα λόγο γι αυτά πριν….»

    http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.article&id=12881

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here